Γνωστικό Ευαγγέλιο - Διδαχη Κυριου Δια Των Δωδεκα Αποστολων

Από την κριτική έκδοση των Funk/Bihlmeyer (1924)
και με την επιμέλεια του Wieland Willker

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο
1 ΟΔΟΙ ΔΥΟ ΕΙΣΙ, ΜΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΜΙΑ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ, ΔΙΑΦΟΡΑ ΔΕ ΠΟΛΛΗ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΔΥΟ ΟΔΩΝ.
2 Η ΜΕΝ ΟΥΝ ΟΔΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΕΣΤΙΝ ΑΥΤΗ, ΠΡΩΤΟΝ ΑΓΑΠΗΣΕΙΣ ΤΟΝ ΘΕΟΝ ΤΟΝ ΠΟΙΗΣΑΝΤΑ ΣΕ ΔΕΥΤΕΡΟΝ ΤΟΝ ΠΛΗΣΙΟΝ ΣΟΥ ΩΣ ΣΕΑΥΤΟΝ, ΠΑΝΤΑ ΔΕ ΟΣΑ ΕΑΝ ΘΕΛΗΣΗΣ ΜΗ ΓΙΝΗΕΣΘΑΙ ΣΟΙ, ΚΑΙ ΣΥ ΑΛΛΩ ΜΗ ΠΟΙΕΙ.
3 ΤΟΥΤΩΝ ΔΕ ΤΩΝ ΛΟΓΩΝ Η ΔΙΔΑΧΗ ΕΣΤΙΝ ΑΥΤΗ, ΕΥΛΟΓΕΙΤΕ ΤΟΥΣ ΚΑΤΑΡΩΜΕΝΟΥΣ ΥΜΙΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΕΥΧΕΣΘΕ ΥΠΕΡ ΤΩΝ ΕΧΘΡΩΝ ΥΜΩΝ, ΝΗΣΤΕΥΕΤΕ ΔΕ ΥΠΕΡ ΤΩΝ ΔΙΩΚΟΝΤΩΝ ΥΜΑΣ, ΠΟΙΑ ΓΑΡ ΧΑΡΙΣ, ΕΑΝ ΑΓΑΠΑΤΕ ΤΟΥΣ ΑΓΑΠΩΝΤΑΣ ΥΜΑΣ; ΟΥΧΙ ΚΑΙ ΤΑ ΕΘΝΗ ΤΟΥΤΟ ΠΟΙΟΥΣΙΝ, ΥΜΕΙΣ ΔΕ ΦΙΛΕΙΤΕ ΤΟΥΣ ΜΙΣΟΥΝΤΑΣ ΥΜΑΣ, ΚΑΙ ΟΥΧ ΕΞΕΤΕ ΕΧΘΡΟΝ.
4 ΑΠΕΧΟΥ ΤΩΝ ΣΑΡΚΙΚΩΝ [ΚΑΙ ΣΩΜΑΤΙΚΩΝ] ΕΠΙΘΥΜΙΩΝ. ΕΑΝ ΤΙΣ ΣΟΙ ΔΩ ΡΑΠΙΣΜΑ ΕΙΣ ΤΗΝ ΔΕΞΙΑΝ ΣΙΑΓΟΝΑ, ΣΤΡΕΨΟΝ ΑΥΤΩ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΛΛΗΝ, ΚΑΙ ΕΣΗ ΤΕΛΕΙΟΣ, ΕΑΝ ΑΓΓΑΡΕΥΣΗ ΣΕ ΤΙΣ ΜΙΛΙΟΝ ΕΝ, ΥΠΑΓΕ ΜΕΤ' ΑΥΤΟΥ ΔΥΟ, ΕΑΝ ΑΡΗ ΤΙΣ ΤΟ ΙΜΑΤΙΟΝ ΣΟΥ, ΔΟΣ ΑΥΤΩ ΚΑΙ ΤΟΝ ΧΙΤΩΝΑ, ΕΑΝ ΛΑΒΗ ΤΙΣ ΑΠΟ ΣΟΥ ΤΟ ΣΟΝ, ΜΗ ΑΠΑΙΤΕΙ, ΟΥΔΕ ΓΑΡ ΔΥΝΑΣΑΙ.
5 ΠΑΝΤΙ ΤΩ ΑΙΤΟΥΝΤΙ ΣΕ ΔΙΔΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΑΠΑΙΤΕΙ, ΠΑΣΙ ΓΑΡ ΘΕΛΕΙ ΔΙΔΟΣΘΑΙ Ο ΠΑΤΗΡ ΕΚ ΤΩΝ ΙΔΙΩΝ ΧΑΡΙΣΜΑΤΩΝ. ΜΑΚΑΡΙΟΣ Ο ΔΙΔΟΥΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝΤΟΛΗΝ, ΑΘΩΟΣ ΓΑΡ ΕΣΤΙΝ. ΟΥΑΙ ΤΩ ΛΑΜΒΑΝΟΝΤΙ, ΕΙ ΜΕΝ ΓΑΡ ΧΡΕΙΑΝ ΕΧΩΝ ΛΑΜΒΑΝΕΙ ΤΙΣ, ΑΘΩΟΣ ΕΣΤΑΙ, Ο ΔΕ ΜΗ ΧΡΕΙΑΝ ΕΧΩΝ ΔΩΣΕΙ ΔΙΚΗΝ, ΙΝΑΤΙ ΕΛΑΒΕ ΚΑΙ ΕΙΣ ΤΙ, ΕΝ ΣΥΝΟΧΗ ΔΕ ΓΕΝΟΜΕΝΟΣ ΕΞΕΤΑΣΘΗΣΕΤΑΙ ΠΕΡΙ ΩΝ ΕΠΡΑΞΕ, ΚΑΙ ΟΥΚ ΕΞΕΛΕΥΣΕΤΑΙ ΕΚΕΙΘΕΝ, ΜΕΧΡΙΣ ΟΥ ΑΠΟΔΩ ΤΟΝ ΕΣΧΑΤΟΝ ΚΟΔΡΑΝΤΗΝ.
6 ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΤΟΥΤΟΥ ΔΕ ΕΙΡΗΤΑΙ, ΙΔΡΩΣΑΤΩ Η ΕΛΕΗΜΟΣΥΝΗ ΣΟΥ ΕΙΣ ΤΑΣ ΧΕΙΡΑΣ ΣΟΥ, ΜΕΧΡΙΣ ΑΝ ΓΝΩΣ, ΤΙΝΙ ΔΩΣ.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο,
1 ΔΕΥΤΕΡΑ ΔΕ ΕΝΤΟΛΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΧΗΣ,
2 ΟΥ ΦΟΝΕΥΣΕΙΣ, ΟΥ ΜΟΙΧΕΥΣΕΙΣ, ΟΥ ΠΑΙΔΟΦΘΟΡΗΣΕΙΣ, ΟΥ ΠΟΡΝΕΥΣΕΙΣ, ΟΥ ΚΛΕΨΕΙΣ, ΟΥ ΜΑΓΕΥΣΕΙΣ, ΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΣΕΙΣ, ΟΥ ΦΟΝΕΥΣΕΙΣ ΤΕΚΝΟΝ ΕΝ ΦΘΟΡΑ ΟΥΔΕ ΓΕΝΝΗΘΕΝ ΑΠΟΚΤΕΝΕΙΣ.
3 ΟΥΚ ΕΠΙΘΥΜΗΣΕΙΣ ΤΑ ΤΟΥ ΠΛΗΣΙΟΝ, ΟΥΚ ΕΠΙΟΡΚΗΣΕΙΣ, ΟΥ ΨΕΥΔΟΜΑΡΤΥΡΗΣΕΙΣ, ΟΥ ΚΑΚΟΛΟΓΗΣΕΙΣ, ΟΥ ΜΝΗΣΙΚΑΚΗΣΕΙΣ.
4 ΟΥΚ ΕΣΗ ΔΙΓΝΩΜΩΝ ΟΥΔΕ ΔΙΓΛΩΣΣΟΣ, ΠΑΓΙΣ ΓΑΡ ΘΑΝΑΤΟΥ Η ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ.
5 ΟΥΚ ΕΣΤΑΙ Ο ΛΟΓΟΣ ΣΟΥ ΨΕΥΔΗΣ, ΟΥ ΚΕΝΟΣ, ΑΛΛΑ ΜΕΜΕΣΤΩΜΕΝΟΣ ΠΡΑΞΕΙ.
6 ΟΥΚ ΕΣΗ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΣ ΟΥΔΕ ΑΡΠΑΞ ΟΥΔΕ ΥΠΟΚΡΙΤΗΣ ΟΥΔΕ ΚΑΚΟΗΘΗΣ ΟΥΔΕ ΥΠΕΡΗΦΑΝΟΣ. ΟΥ ΛΗΨΗ ΒΟΥΛΗΝ ΠΟΝΗΡΑΝ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΠΛΗΣΙΟΝ ΣΟΥ
7 ΟΥ ΜΙΣΗΣΕΙΣ ΠΑΝΤΑ ΑΝΘΡΩΠΟΝ, ΑΛΛΑ ΟΥΣ ΜΕΝ ΕΛΕΓΞΕΙΣ, ΠΕΡΙ ΩΝ ΔΕ ΠΡΟΣΕΥΞΗ, ΟΥΣ ΔΕ ΑΓΑΠΗΣΕΙΣ ΥΠΕΡ ΤΗΝ ΨΥΧΗΝ ΣΟΥ.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο
1 ΤΕΚΝΟΝ ΜΟΥ, ΦΕΥΓΕ ΑΠΟ ΠΑΝΤΟΣ ΠΟΝΗΡΟΥ ΚΑΙ ΑΠΟ ΠΑΝΤΟΣ ΟΜΟΙΟΥ ΑΥΤΟΥ.
2 ΜΗ ΓΙΝΟΥ ΟΡΓΙΛΟΣ, ΟΔΗΓΕΙ ΓΑΡ Η ΟΡΓΗ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΦΟΝΟΝ, ΜΗΔΕ ΖΗΛΩΤΗΣ ΜΗΔΕ ΕΡΙΣΤΙΚΟΣ ΜΗΔΕ ΘΥΜΙΚΟΣ, ΕΚ ΓΑΡ ΤΟΥΤΩΝ ΑΠΑΝΤΩΝ ΦΟΝΟΙ ΓΕΝΝΩΝΤΑΙ.
3 ΤΕΚΝΟΝ ΜΟΥ, ΜΗ ΓΙΝΟΥ ΕΠΙΘΥΜΗΤΗΣ, ΟΔΗΓΕΙ ΓΑΡ Η ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΟΡΝΕΙΑΝ, ΜΗΔΕ ΑΙΣΧΡΟΛΟΓΟΣ ΜΗΔΕ ΥΨΗΛΟΦΘΑΛΜΟΣ, ΕΚ ΓΑΡ ΤΟΥΤΩΝ ΑΠΝΤΩΝ ΜΟΙΧΕΙΑΙ ΓΕΝΝΩΝΤΑΙ.
4 ΤΕΚΝΟΝ ΜΟΥ, ΜΗ ΓΙΝΟΥ ΟΙΩΝΟΣΚΟΠΟΣ, ΕΠΕΙΔΗ ΟΔΗΓΕΙ ΕΙΣ ΤΗΝ ΕΙΔΩΛΟΛΑΤΡΙΑΝ, ΜΗΔΕ ΕΠΑΟΙΔΟΣ ΜΗΔΕ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΜΗΔΕ ΠΕΡΙΚΑΘΑΙΡΩΝ, ΜΗΔΕ ΘΕΛΕ ΑΥΤΑ ΒΛΕΠΕΙΝ [ΜΗΔΕ ΑΚΟΥΕΙΝ], ΕΚ ΓΑΡ ΤΟΥΤΩΝ ΑΠΑΝΤΩΝ ΕΙΔΩΛΟΛΑΤΡΙΑ ΓΕΝΝΑΤΑΙ.
5 ΤΕΚΝΟΝ ΜΟΥ, ΜΗ ΓΙΝΟΥ ΨΕΥΣΤΗΣ, ΕΠΕΙΔΗ ΟΔΗΓΕΙ ΤΟ ΨΕΥΣΜΑ ΕΙΣ ΤΗΝ ΚΛΟΠΗΝ, ΜΗΔΕ ΦΙΛΑΡΓΥΡΟΣ ΜΗΔΕ ΚΕΝΟΔΟΞΟΣ, ΕΚ ΓΑΡ ΤΟΥΤΩΝ ΑΠΑΝΤΩΝ ΚΛΟΠΑΙ ΓΕΝΝΩΝΤΑΙ.
6 ΤΕΚΝΟΝ ΜΟΥ, ΜΗ ΓΙΝΟΥ ΓΟΓΓΥΣΟΣ, ΕΠΕΙΔΗ ΟΔΗΓΕΙ ΕΙΣ ΤΗΝ ΒΛΑΣΦΗΜΙΑΝ, ΜΗΔΕ ΑΥΘΑΔΗΣ ΜΗΔΕ ΠΟΝΗΡΟΦΡΩΝ, ΕΚ ΓΑΡ ΤΟΥΤΩΝ ΑΠΑΝΤΩΝ ΒΛΑΣΦΗΜΙΑΙ ΓΕΝΝΩΝΤΑΙ.
7 ΙΣΘΙ ΔΕ ΠΡΑΥΣ, ΕΠΕΙ ΟΙ ΠΡΑΕΙΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΗΣΟΥΣΙ ΤΗΝ ΓΗΝ.
8 ΓΙΝΟΥ ΜΑΚΡΟΘΥΜΟΣ ΚΑΙ ΕΛΕΗΜΩΝ ΚΑΙ ΑΚΑΚΟΣ ΚΑΙ ΗΣΥΧΙΟΣ ΚΑΙ ΑΓΑΘΟΣ ΚΑΙ ΤΡΕΜΩΝ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΔΙΑ ΠΑΝΤΟΣ, ΟΥΣ ΗΚΟΥΣΑΣ.
9 ΟΥΧ ΥΨΩΣΕΙΣ ΣΕΑΥΤΟΝ ΟΥΔΕ ΔΩΣΕΙΣ ΤΗ ΨΥΧΗ ΣΟΥ ΘΡΑΣΟΣ. ΟΥ ΚΟΛΛΗΘΗΣΕΤΑΙ Η ΨΥΧΗ ΣΟΥ ΜΕΤΑ ΥΦΗΛΩΝ, ΑΛΛΑ ΜΕΤΑ ΔΙΚΑΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΠΕΙΝΩΝ ΑΝΑΣΤΡΑΦΗΣΗ.
10 ΤΑ ΣΥΜΒΑΙΝΟΝΤΑ ΣΟΙ ΕΝΕΡΓΗΜΑΤΑ ΩΣ ΑΓΑΘΑ ΠΡΟΣΔΕΞΗ, ΕΙΔΩΣ, ΟΤΙ ΑΤΕΡ ΘΕΟΥ ΟΥΔΕΝ ΓΙΝΕΤΑΙ.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4ο
1 ΤΕΚΝΟΝ ΜΟΥ, ΤΟΥ ΛΑΛΟΥΝΤΟΣ ΣΟΙ ΤΟΝ ΛΟΓΟΝ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΜΝΗΣΘΗΣΗ ΝΥΚΤΟΣ ΚΑΙ ΗΜΕΡΑΣ, ΤΙΜΗΣΕΙΣ ΔΕ ΑΥΤΟΝ ΩΣ ΚΥΡΙΟΝ, ΟΘΕΝ ΓΑΡ Η ΚΥΡΙΟΤΗΣ ΛΑΛΕΙΤΑΙ, ΕΚΕΙ ΚΥΡΙΟΣ ΕΣΤΙΝ.
2 ΕΚΖΗΤΗΣΕΙΣ ΔΕ ΚΑΘ' ΗΜΕΡΑΝ ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ, ΙΝΑ ΕΠΑΝΑΠΑΗΣ ΤΟΙΣ ΛΟΓΟΙΣ ΑΥΤΩΝ.
3 ΟΥ ΠΟΙΗΣΕΙΣ ΣΧΙΣΜΑ, ΕΙΡΗΝΕΥΣΕΙΣ ΔΕ ΜΑΧΟΜΕΝΟΥΣ, ΚΡΙΝΕΙΣ ΔΙΚΑΙΩΣ, ΟΥ ΛΗΨΗ ΠΡΟΣΩΠΟΝ ΕΛΕΓΞΑΙ ΕΠΙ ΠΑΡΑΠΤΩΜΑΣΙΝ.
4 ΟΥ ΔΙΨΥΧΗΣΕΙΣ, ΠΟΤΕΡΟΝ ΕΣΤΑΙ Η ΟΥ.
5 ΜΗ ΓΙΝΟΥ ΠΡΟΣ ΜΕΝ ΤΟ ΛΑΒΕΙΝ ΕΚΤΕΙΝΩΝ ΤΑΣ ΧΕΙΡΑΣ, ΠΡΟΣ ΔΕ ΤΟ ΔΟΥΝΑΙ ΣΥΣΠΩΝ.
6 ΕΑΝ ΕΧΗΣ ΔΙΑ ΤΩΝ ΧΕΙΡΩΝ ΣΟΥ, ΔΩΣΕΙΣ ΛΥΤΡΩΣΙΝ ΑΜΑΡΤΙΩΝ ΣΟΥ.
7 ΟΥ ΔΙΣΤΑΣΕΙΣ ΔΟΥΝΑΙ ΟΥΔΕ ΔΙΔΟΥΣ ΓΟΓΓΥΣΕΙΣ, ΓΝΩΣΗ ΓΑΡ, ΤΙΣ ΕΣΤΙΝ Ο ΤΟΥ ΜΙΣΘΟΥ ΚΑΛΟΣ ΑΝΤΑΠΟΔΟΤΗΣ.
8 ΟΥΚ ΑΠΟΣΤΡΑΦΗΣΗ ΤΟΝ ΕΝΔΕΟΜΕΝΟΝ, ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΗΣΕΙΣ ΔΕ ΠΑΝΤΑ ΤΩ ΑΔΕΛΦΩ ΣΟΥ ΚΑΙ ΟΥΚ ΕΡΕΙΣ ΙΔΙΑ ΕΙΝΑΙ, ΕΙ ΓΑΡ ΕΝ ΤΩ ΑΘΑΝΑΤΩ ΚΟΙΝΩΝΟΙ ΕΣΤΕ, ΠΟΣΩ ΜΑΛΛΟΝ ΕΝ ΤΟΙΣ ΘΝΗΤΟΙΣ;
9 ΟΥΚ ΑΡΕΙΣ ΤΗΝ ΧΕΙΡΑ ΣΟΥ ΑΠΟ ΤΟΥ ΥΙΟΥ ΣΟΥ Η ΑΠΟ ΤΗΣ ΘΥΓΑΤΡΟΣ ΣΟΥ, ΑΛΛΑ ΑΠΟ ΝΕΟΤΗΤΟΣ ΔΙΔΑΞΕΙΣ ΤΟΝ ΦΟΒΟΝ ΤΟΥ ΘΕΟΥ.
10 ΟΥΚ ΕΠΙΤΑΞΕΙΣ ΔΟΥΛΩ ΣΟΥ Η ΠΑΙΔΙΣΚΗ, ΤΟΙΣ ΕΠΙ ΤΟΝ ΑΥΤΟΝ ΘΕΟΝ ΕΛΠΙΖΟΥΣΙΝ, ΕΝ ΠΙΚΡΙΑ ΣΟΥ, ΜΗΠΟΤΕ ΟΥ ΜΗ ΦΟΒΗΘΗΣΟΝΤΑΙ ΤΟΝ ΕΠ' ΑΜΦΟΤΕΡΟΙΣ ΘΕΟΝ, ΟΥ ΓΑΡ ΕΡΧΕΤΑΙ ΚΑΤΑ ΠΡΟΣΩΠΟΝ ΚΑΛΕΣΑΙ, ΑΛΛ' ΕΦ' ΟΥΣ ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΗΤΟΙΜΑΣΕΝ.
11 ΥΜΕΙΣ ΔΕ [ΟΙ] ΔΟΥΛΟΙ ΥΠΟΤΑΓΗΣΕΣΘΕ ΤΟΙΣ ΚΥΡΙΟΙΣ ΥΜΩΝ ΩΣ ΤΥΠΩ ΘΕΟΥ ΕΝ ΑΙΣΧΥΝΗ ΚΑΙ ΦΟΒΩ.
12 ΜΙΣΗΣΕΙΣ ΠΑΣΑΝ ΥΠΟΚΡΙΣΙΝ ΚΑΙ ΠΑΝ Ο ΜΗ ΑΡΕΣΤΟΝ ΤΩ ΚΥΡΙΩ.
13 ΟΥ ΜΗ ΕΓΚΑΤΑΛΙΠΗΣ ΕΝΤΟΛΑΣ ΚΥΡΙΟΥ, ΦΥΛΑΞΕΙΣ ΔΕ Α ΠΑΡΕΛΑΒΕΣ, ΜΗΤΕ ΠΡΟΣΤΙΘΕΙΣ ΜΗΤΕ ΑΦΑΙΡΩΝ.
14 ΕΝ ΕΚΚΛΕΣΙΑ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ ΤΑ ΠΑΡΑΠΤΩΜΑΤΑ ΣΟΥ, ΚΑΙ ΟΥ ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΕΠΙ ΠΡΟΣΕΥΧΗΝ ΣΟΥ ΕΝ ΣΥΝΕΙΔΗΣΕΙ ΠΟΝΗΡΑ. ΑΥΤΗ ΕΣΤΙΝ Η ΟΔΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5ο
1 Η ΔΕ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΟΔΟΣ ΕΣΤΙΝ ΑΥΤΗ, ΠΡΩΤΟΝ ΠΑΝΤΩΝ ΠΟΝΗΡΑ ΕΣΤΙ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΑΣ ΜΕΣΤΗ, ΦΟΝΟΙ, ΜΟΙΧΕΙΑΙ, ΕΠΙΘΥΜΙΑΙ, ΠΟΡΝΕΙΑΙ, ΚΛΟΠΑΙ, ΕΙΔΩΛΟΛΑΤΡΙΑΙ, ΜΑΓΕΙΑΙ, ΦΑΡΜΑΚΙΑΙ, ΑΡΠΑΓΑΙ, ΨΕΥΔΟΜΑΡΤΥΡΙΑΙ, ΥΠΟΚΡΙΣΕΙΣ, ΔΙΠΛΟΚΑΡΔΙΑ, ΔΟΛΟΣ, ΥΠΕΡΗΦΑΝΙΑ, ΚΑΚΙΑ, ΑΥΘΑΔΕΙΑ, ΠΛΕΟΝΕΞΙΑ, ΑΙΣΧΡΟΛΟΓΙΑ, ΖΗΛΟΤΥΠΙΑ, ΘΡΑΣΥΤΗΣ, ΥΨΟΣ, ΑΛΑΖΟΝΕΙΑ, [ΑΦΟΒΙΑ].
2 ΔΙΩΚΤΑΙ ΑΓΑΘΩΝ, ΜΙΣΟΥΝΤΕΣ ΑΛΗΘΕΙΑΝ, ΑΓΑΠΩΝΤΕΣ ΨΕΥΔΟΣ, ΟΥ ΓΙΝΩΣΚΟΝΤΕΣ ΜΙΣΘΟΝ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ, ΟΥ ΚΟΛΛΩΜΕΝΟΙ ΑΓΑΘΩ ΟΥΔΕ ΚΡΙΣΕΙ ΔΙΚΑΙΑ, ΑΓΡΥΠΝΟΥΝΤΕΣ ΟΥΚ ΕΙΣ ΤΟ ΑΓΑΘΟΝ, ΑΛΛ' ΕΙΣ ΤΟ ΠΟΝΗΡΟΝ, ΩΝ ΜΑΚΡΑΝ ΠΡΑΥΤΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΜΟΝΗ, ΜΑΤΑΙΑ ΑΓΑΠΩΝΤΕΣ, ΔΙΩΚΟΝΤΕΣ ΑΝΤΑΠΟΔΟΜΑ, ΟΥΚ ΕΛΕΟΥΝΤΕΣ ΠΤΩΧΟΝ, ΟΥ ΠΟΝΟΥΝΤΕΣ ΕΠΙ ΚΑΤΑΠΟΝΟΥΜΕΝΩ, ΟΥ ΓΙΝΩΣΚΟΝΤΕΣ ΤΟΝ ΠΟΙΗΣΑΝΤΑ ΑΥΤΟΥΣ, ΦΟΝΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ, ΦΘΟΡΕΙΣ ΠΛΑΣΜΑΤΟΣ ΘΕΟΥ, ΑΠΟΣΤΡΕΦΟΜΕΝΟΙ ΤΟΝ ΕΝΔΕΟΜΕΝΟΝ, ΚΑΤΑΠΟΝΟΥΝΤΕΣ ΤΟΝ ΘΛΙΒΟΜΕΝΟΝ, ΠΛΟΥΣΙΩΝ ΠΑΡΑΚΛΗΤΟΙ, ΠΕΝΗΤΩΝ ΑΝΟΜΟΙ ΚΡΙΤΑΙ, ΠΑΝΘΑΜΑΡΤΗΤΟΙ, ΡΥΣΘΕΙΗΤΕ, ΤΕΚΝΑ, ΑΠΟ ΤΟΥΤΩΝ ΑΠΑΝΤΩΝ.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6ο
1 ΟΡΑ, ΜΗ ΤΙΣ ΣΕ ΠΛΑΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΑΥΤΗΣ ΤΗΣ ΟΔΟΥ ΤΗΣ ΔΙΔΑΧΗΣ, ΕΠΕΙ ΠΑΡΕΚΤΟΣ ΘΕΟΥ ΣΕ ΔΙΔΑΣΚΕΙ.
2 ΕΙ ΜΕΝ ΓΑΡ ΔΥΝΑΣΑΙ ΒΑΣΤΑΣΑΙ ΟΛΟΝ ΤΟΝ ΖΥΓΟΝ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ, ΤΕΛΕΙΟΣ ΕΣΗ, ΕΙ Δ' ΟΥ ΔΥΝΑΣΑΙ, Ο ΔΥΝΗ, ΤΟΥΤΟ ΠΟΙΕΙ.
3 ΠΕΡΙ ΔΕ ΤΗΣ ΒΡΩΣΕΩΣ, Ο ΔΥΝΑΣΑΙ ΒΑΣΤΑΣΟΝ, ΑΠΟ ΔΕ ΤΟΥ ΕΙΔΩΛΟΘΥΤΟΥ ΛΙΑΝ ΠΡΟΣΕΧΕ, ΛΑΤΡΕΙΑ ΓΑΡ ΕΣΤΙ ΘΕΩΝ ΝΕΚΡΩΝ.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7ο
1 ΠΕΡΙ ΔΕ ΤΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ, ΟΥΤΩ ΒΑΠΤΙΣΑΤΕ, ΤΑΥΤΑ ΠΑΝΤΑ ΠΡΟΕΙΠΟΝΤΕΣ, ΒΑΠΤΙΣΑΤΕ ΕΙΣ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΠΑΤΡΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΥΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ ΕΝ ΥΔΑΤΙ ΖΩΝΤΙ.
2 ΕΑΝ ΔΕ ΜΗ ΕΧΗΣ ΥΔΩΡ ΖΩΝ, ΕΙΣ ΑΛΛΟ ΥΔΩΡ ΒΑΠΤΙΣΟΝ, ΕΙ Δ' ΟΥ ΔΥΝΑΣΑΙ ΕΝ ΨΥΧΡΩ, ΕΝ ΘΕΡΜΩ.
3 ΕΑΝ ΔΕ ΑΜΦΟΤΕΡΑ ΜΗ ΕΧΗΣ, ΕΚΧΕΟΝ ΕΙΣ ΤΗΝ ΚΕΦΑΛΗΝ ΤΡΙΣ ΥΔΩΡ ΕΙΣ ΟΝΟΜΑ ΠΑΤΡΟΣ ΚΑΙ ΥΙΟΥ ΚΑΥ ΑΓΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ.
4 ΠΡΟ ΔΕ ΤΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ ΠΡΟΝΗΣΤΕΥΣΑΤΩ Ο ΒΑΠΤΙΖΩΝ ΚΑΙ Ο ΒΑΠΤΙΖΟΜΕΝΟΣ ΚΑΙ ΕΙ ΤΙΝΕΣ ΑΛΛΟΙ ΔΥΝΑΝΤΑΙ, ΚΕΛΕΥΕΙΣ ΔΕ ΝΗΣΤΕΥΣΑΙ ΤΟΝ ΒΑΠΤΙΖΟΜΕΝΟΝ ΠΡΟ ΜΙΑΣ Η ΔΥΟ.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8ο
1 ΑΙ ΔΕ ΝΗΣΤΕΙΑΙ ΥΜΩΝ ΜΗ ΕΣΤΩΣΑΝ ΜΕΤΑ ΤΩΝ ΥΠΟΚΡΙΤΩΝ. ΝΗΣΤΕΥΣΟΥΣΙ ΓΑΡ ΔΕΥΤΕΡΑ ΣΑΒΒΑΤΩΝ ΚΑΙ ΠΕΜΠΤΗ, ΥΜΕΙΣ ΔΕ ΝΗΣΤΕΥΣΑΤΕ ΤΕΤΡΑΔΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΝ.
2 ΜΗΔΕ ΠΡΟΣΕΥΧΕΣΘΕ ΩΣ ΟΙ ΥΠΟΚΡΙΤΑΙ, ΑΛΛ' ΩΣ ΕΚΕΛΕΥΣΕΝ Ο ΚΥΡΙΟΣ ΕΝ ΤΩ ΕΥΑΓΓΕΛΙΩ ΑΥΤΟΥ, ΟΥΤΩ ΠΡΟΣΕΥΧΕΣΘΕ, ΠΑΤΗΡ ΗΜΩΝ Ο ΕΝ ΤΩ ΟΥΡΑΝΩ, ΑΓΙΑΣΘΗΤΩ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΣΟΥ, ΕΛΘΕΤΩ Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΣΟΥ, ΓΕΝΗΘΗΤΩ ΤΟ ΘΕΛΗΜΑ ΣΟΥ ΩΣ ΕΝ ΟΥΡΑΝΩ ΚΑΙ ΕΠΙ ΓΗΣ, ΤΟΝ ΑΡΤΟΝ ΗΜΩΝ ΤΟΝ ΕΠΙΟΥΣΙΟΝ ΔΟΣ ΗΜΙΝ ΣΗΜΕΡΟΝ, ΚΑΙ ΑΦΕΣ ΗΜΙΝ ΤΗΝ ΟΦΕΙΛΗΝ ΗΜΩΝ, ΩΣ ΚΑΙ ΗΜΕΙΣ ΑΦΙΕΜΕΝ ΤΟΙΣ ΟΦΕΙΛΕΙΤΑΙΣ ΗΜΩΝ, ΚΑΙ ΜΗ ΕΙΣΕΝΕΓΚΗΣ ΗΜΑΣ ΕΙΣ ΠΕΙΡΑΣΜΟΝ, ΑΛΛΑ ΡΥΣΑΙ ΗΜΑΣ ΑΠΟ ΤΟΥ ΠΟΝΗΡΟΥ, ΟΤΙ ΣΟΥ ΕΣΤΙΝ Η ΔΥΝΑΜΙΣ ΚΑΙ Η ΔΟΞΑ ΕΙΣ ΤΟΥΣ ΑΙΩΝΑΣ.
3 ΤΡΙΣ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ ΟΥΤΩ ΠΡΟΣΕΥΧΕΣΘΕ.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9ο
1 ΠΕΡΙ ΔΕ ΤΗΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ, ΟΥΤΩΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΗΣΑΤΕ,
2 ΠΡΩΤΟΝ ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΠΟΤΗΡΙΟΥ, ΕΥΧΑΡΙΣΤΟΥΜΕΝ ΣΟΙ, ΠΑΤΕΡ ΗΜΩΝ, ΥΠΕΡ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΔΑΥΙΔ ΤΟΥ ΠΑΙΔΟΣ ΣΟΥ, ΗΣ ΕΓΝΩΡΙΣΑΣ ΗΜΙΝ ΔΙΑ ΙΗΣΟΥ ΤΟΥ ΠΑΙΔΟΣ ΣΟΥ, ΣΟΙ Η ΔΟΞΑ ΕΙΣ ΤΟΥΣ ΑΙΩΝΑΣ.
3 ΠΕΡΙ ΔΕ ΤΟΥ ΚΛΑΣΜΑΤΟΣ, ΕΥΧΑΡΙΣΤΟΥΜΕΝ ΣΟΙ, ΠΑΤΕΡ ΗΜΩΝ, ΥΠΕΡ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΓΝΩΣΕΩΣ, ΗΣ ΕΓΝΩΡΙΣΑΣ ΗΜΙΝ ΔΙΑ ΙΗΣΟΥ ΤΟΥ ΠΑΙΔΟΣ ΣΟΥ. ΣΟΙ Η ΔΟΞΑ ΕΙΣ ΤΟΥΣ ΑΙΩΝΑΣ.
4 ΩΣΠΕΡ ΗΝ ΤΟΥΤΟ [ΤΟ] ΚΛΑΣΜΑ ΔΙΕΣΚΟΡΠΙΣΜΕΝΟΝ ΕΠΑΝΩ ΤΩΝ ΟΡΕΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΑΧΘΕΝ ΕΓΕΝΕΤΟ ΕΝ, ΟΥΤΩ ΣΥΝΑΧΘΗΤΩ ΣΟΥ Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΑΠΟ ΤΩΝ ΠΕΡΑΤΩΝ ΤΗΣ ΓΗΣ ΕΙΣ ΤΗΝ ΣΗΝ ΒΑΣΙΛΕΙΑΝ, ΟΤΙ ΣΟΥ ΕΣΤΙΝ Η ΔΟΞΑ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΜΙΣ ΔΙΑ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΕΙΣ ΤΟΥΣ ΑΙΩΝΑΣ.
5 ΜΗΔΕΙΣ ΔΕ ΦΑΓΕΤΩ ΜΗΔΕ ΠΙΕΤΩ ΑΠΟ ΤΗΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ ΥΜΩΝ, ΑΛΛ' ΟΙ ΒΑΠΤΙΣΘΕΝΤΕΣ ΕΙΣ ΟΝΟΜΑ ΚΥΡΙΟΥ, ΚΑΙ ΓΑΡ ΠΕΡΙ ΤΟΥΤΟΥ ΕΙΡΗΚΕΝ Ο ΚΥΡΙΟΣ. ΜΗ ΔΩΤΕ ΤΟ ΑΓΙΟΝ ΤΟΙΣ ΚΥΣΙ.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10ο
1 ΜΕΤΑ ΔΕ ΤΟ ΕΜΠΛΗΣΘΗΝΑΙ ΟΥΤΩΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΗΣΑΤΕ,
2 ΕΥΧΑΡΙΣΤΟΥΜΕΝ ΣΟΙ, ΠΑΤΕΡ ΑΓΙΕ, ΥΠΕΡ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΝΟΜΑΤΟΣ ΣΟΥ, ΟΥ ΚΑΤΕΣΚΗΝΩΣΑΣ ΕΝ ΤΑΙΣ ΚΑΡΔΙΑΙΣ ΗΜΩΝ, ΚΑΙ ΥΠΕΡ ΤΗΣ ΓΝΩΣΕΩΣ ΚΑΙ ΠΙΣΤΕΩΣ ΚΑΙ ΑΘΑΝΑΣΙΑΣ, ΗΣ ΕΓΝΩΡΙΣΑΣ ΗΜΙΝ ΔΙΑ ΙΗΣΟΥ ΤΟΥ ΠΑΙΔΟΣ ΣΟΥ, ΣΟΙ Η ΔΟΞΑ ΕΙΣ ΤΟΥΣ ΑΙΩΝΑΣ.
3 ΣΥ, ΔΕΣΠΟΤΑ ΠΑΝΤΟΚΡΑΤΟΡ, ΕΚΤΙΣΑΣ ΤΑ ΠΑΝΤΑ ΕΝΕΚΕΝ ΤΟΥ ΟΝΟΜΑΤΟΣ ΣΟΥ, ΤΡΟΦΗΝ ΤΕ ΚΑΙ ΠΟΤΟΝ ΕΔΩΚΑΣ ΤΟΙΣ ΑΝΘΡΩΠΟΙΣ ΕΙΣ ΑΠΟΛΑΥΣΙΝ, ΙΝΑ ΣΟΙ ΕΥΧΑΡΙΣΤΗΣΩΣΙΝ, ΗΜΙΝ ΔΕ ΕΧΑΡΙΣΩ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΝ ΤΡΟΦΗΝ ΚΑΙ ΠΟΤΟΝ ΚΑΙ ΖΩΗΝ ΑΙΩΝΙΟΝ ΔΙΑ ΙΗΣΟΥ ΤΟΥ ΠΑΙΔΟΣ ΣΟΥ.
4 ΠΡΟ ΠΑΝΤΩΝ ΕΥΧΑΡΙΣΤΟΥΜΕΝ ΣΟΙ, ΟΤΙ ΔΥΝΑΤΟΣ ΕΙ, ΣΟΙ Η ΔΟΞΑ ΕΙΣ ΤΟΥΣ ΑΙΩΝΑΣ.
5 ΜΝΗΣΘΗΤΙ, ΚΥΡΙΕ, ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΣΟΥ ΤΟΥ ΡΥΣΑΣΘΑΙ ΑΥΤΗΝ ΑΠΟ ΠΑΝΤΟΣ ΠΟΝΗΡΟΥ ΚΑΙ ΤΕΛΕΙΩΣΑΙ ΑΥΤΗΝ ΕΝ ΤΗ ΑΓΑΠΗ ΣΟΥ, ΚΑΙ ΣΥΝΑΞΟΝ ΑΥΤΗΝ ΑΠΟ ΤΩΝ ΤΕΣΣΑΡΩΝ ΑΝΕΜΩΝ, ΤΗΝ ΑΓΙΑΣΘΕΙΣΑΝ, ΕΙΣ ΤΗΝ ΣΗΝ ΒΑΣΙΛΕΙΑΝ, ΗΝ ΗΤΟΙΜΑΣΑΣ ΑΥΤΗ, ΟΤΙ ΣΟΥ ΕΣΤΙΝ Η ΔΥΝΑΜΙΣ ΚΑΙ Η ΔΟΞΑ ΕΙΣ ΤΟΥΣ ΑΙΩΝΑΣ.
6 ΕΛΘΕΤΩ ΧΑΡΙΣ ΚΑΙ ΠΑΡΕΛΘΕΤΩ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΟΥΤΟΣ. ΩΣΑΝΝΑ ΤΩ ΘΕΩ ΔΑΥΙΔ. ΕΙ ΤΙΣ ΑΓΙΟΣ ΕΣΤΙΝ, ΕΡΧΕΣΘΩ, ΕΙ ΤΙΣ ΟΥΚ ΕΣΤΙ, ΜΕΤΑΝΟΕΙΤΩ, ΜΑΡΑΝ ΑΘΑ, ΑΜΗΝ.
7 ΤΟΙΣ ΔΕ ΠΡΟΦΗΤΑΙΣ ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΕ ΕΥΧΑΡΙΣΤΕΙΝ, ΟΣΑ ΘΕΛΟΥΣΙΝ.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10ο Β
1 [ΠΕΡΙ ΔΕ ΤΟΥ ΜΥΡΟΥ ΟΥΤΩΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΗΣΑΤΕ,
2 ΕΥΧΑΡΙΣΤΟΥΜΕΝ ΣΟΙ, ΠΑΤΕΡ ΗΜΩΝ ΑΓΙΕ, ΥΠΕΡ ΤΟΥ ΜΥΡΟΥ, ΟΥ ΕΓΝΩΡΙΣΑΣ ΗΜΙΝ ΔΙΑ ΙΗΣΟΥ ΤΟΥ ΠΑΙΔΟΣ ΣΟΥ, ΣΟΙ Η ΔΟΞΑ ΕΙΣ ΤΟΥΣ ΑΙΩΝΑΣ, ΑΜΗΝ]

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11ο
1 ΟΣ ΑΝ ΟΥΝ ΕΛΘΩΝ ΔΙΔΑΞΗ ΥΜΑΣ ΤΑΥΤΑ ΠΑΝΤΑ ΤΑ ΠΡΟΕΙΡΗΜΕΝΑ, ΔΕΞΑΣΘΕ ΑΥΤΟΝ,
2 ΕΑΝ ΔΕ ΑΥΤΟΣ Ο ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΣΤΡΑΦΕΙΣ ΔΙΔΑΣΚΗ ΑΛΛΗΝ ΔΙΔΑΧΗΝ ΕΙΣ ΤΟ ΚΑΤΑΛΥΣΑΙ, ΜΗ ΑΥΤΟΥ ΑΚΟΥΣΗΤΕ, ΕΙΣ ΔΕ ΤΟ ΠΡΟΣΘΕΙΝΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΝ ΚΑΙ ΓΝΩΣΙΝ ΚΥΡΙΟΥ, ΔΕΞΑΣΘΕ ΑΥΤΟΝ ΩΣ ΚΥΡΙΟΝ.
3 ΠΕΡΙ ΔΕ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΦΗΤΩΝ, ΚΑΤΑ ΤΟ ΔΟΓΜΑ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΥ ΟΥΤΩ ΠΟΙΗΣΑΤΕ.
4 ΠΑΣ ΔΕ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΕΡΧΟΜΕΝΟΣ ΠΡΟΣ ΥΜΑΣ.
5 ΟΥ ΜΕΝΕΙ [ΕΙ ΜΗ] ΗΜΕΡΑΝ ΜΙΑΝ, ΕΑΝ ΔΕ Η ΧΡΕΙΑ, ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΛΛΗΝ, ΤΡΕΙΣ ΔΕ ΕΑΝ ΜΕΙΝΗ, ΨΕΥΔΟΠΡΟΦΗΤΗΣ ΕΣΤΙΝ.
6 ΕΞΕΡΧΟΜΕΝΟΣ ΔΕ Ο ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΜΗΔΕΝ ΛΑΜΒΑΝΕΤΩ ΕΙ ΜΗ ΑΡΤΟΝ, ΕΩΣ ΟΥ ΑΥΛΙΣΘΗ, ΕΑΝ ΔΕ ΑΡΓΥΡΙΟΝ ΑΙΤΗ, ΨΕΥΔΟΠΡΟΦΗΤΗΣ ΕΣΤΙ.
7 ΚΑΙ ΠΑΝΤΑ ΠΡΟΦΗΤΗΝ ΛΑΛΟΥΝΤΑ ΕΝ ΠΝΕΥΜΑΤΙ ΟΥ ΠΕΙΡΑΣΕΤΕ ΟΥΔΕ ΔΙΑΚΡΙΝΕΙΤΕ, ΠΑΣΑ ΓΑΡ ΑΜΑΡΤΙΑ ΑΦΕΘΗΣΕΤΑΙ, ΑΥΤΗ ΔΕ Η ΑΜΑΡΤΙΑ ΟΥΚ ΑΦΕΘΗΣΕΤΑΙ.
8 ΟΥ ΠΑΣ ΔΕ Ο ΛΑΛΩΝ ΕΝ ΠΝΕΥΜΑΤΙ ΠΡΟΦΗΤΗΣ ΕΣΤΙΝ, ΑΛΛ' ΕΑΝ ΕΧΗ ΤΟΥΣ ΤΡΟΠΟΥΣ ΚΥΡΙΟΥ. ΑΠΟ ΟΥΝ ΤΩΝ ΤΡΟΠΩΝ ΓΝΩΣΘΗΣΕΤΑΙ Ο ΨΕΥΔΟΠΡΟΦΗΤΗΣ ΚΑΙ Ο ΠΡΟΦΗΤΗΣ.
9 ΚΑΙ ΠΑΣ ΠΡΟΦΗΤΗΣ ΟΡΙΖΩΝ ΤΡΑΠΕΖΑΝ ΕΝ ΠΝΕΥΜΑΤΙ, ΟΥ ΦΑΓΕΤΑΙ ΑΠ' ΑΥΤΗΣ, ΕΙ ΔΕ ΜΗΓΕ ΨΕΥΔΟΠΡΟΦΗΤΗΣ ΕΣΤΙ.
10 ΠΑΣ ΔΕ ΠΡΟΦΗΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑΝ, ΕΙ Α ΔΙΔΑΣΚΕΙ ΟΥ ΠΟΙΕΙ, ΨΕΥΔΟΠΡΟΦΗΤΗΣ ΕΣΤΙ.
11 ΠΑΣ ΔΕ ΠΡΟΦΗΤΗΣ ΔΕΔΟΚΙΜΑΣΜΕΝΟΣ, ΑΛΗΘΙΝΟΣ, ΠΟΙΩΝ ΕΙΣ ΜΥΣΤΗΡΙΟΝ ΚΟΣΜΙΚΟΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ, ΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΔΕ ΠΟΙΕΙΝ, ΟΣΑ ΑΥΤΟΣ ΠΟΙΕΙ, ΟΥ ΚΡΙΘΗΣΕΤΑΙ ΕΦ' ΥΜΩΝ, ΜΕΤΑ ΘΕΟΥ ΓΑΡ ΕΧΕΙ ΤΗΝ ΚΡΙΣΙΝ, ΩΣΑΥΤΩΣ ΓΑΡ ΕΠΟΙΗΣΑΝ ΚΑΙ ΟΙ ΑΡΧΑΙΟΙ ΠΡΟΦΗΤΑΙ.
12 ΟΣ Δ' ΑΝ ΕΙΠΗ ΕΝ ΠΝΕΥΜΑΤΙ, ΔΟΣ ΜΟΙ ΑΡΓΥΡΙΑ Η ΕΤΕΡΑ ΤΙΝΑ, ΟΥΚ ΑΚΟΥΣΕΣΘΕ ΑΥΤΟΥ, ΕΑΝ ΔΕ ΠΕΡΙ ΑΛΛΩΝ ΥΣΤΕΡΟΥΝΤΩΝ ΕΙΠΗ ΔΟΥΝΑΙ, ΜΗΔΕΙΣ ΑΥΤΟΝ ΚΡΙΝΕΤΩ.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12ο
1 ΠΑΣ ΔΕ Ο ΕΡΧΟΜΕΝΟΣ ΠΡΟΣ ΥΜΑΣ ΕΝ ΟΝΟΜΑΤΙ ΚΥΡΙΟΥ ΔΕΧΘΗΤΩ, ΕΠΕΙΤΑ ΔΕ ΔΟΚΙΜΑΣΑΝΤΕΣ ΑΥΤΟΝ ΓΝΩΣΕΣΘΕ, ΣΥΝΕΣΙΝ ΓΑΡ ΕΧΕΤΕ ΔΕΞΙΑΝ ΚΑΙ ΑΡΙΣΤΕΡΑΝ.
2 ΕΙ ΜΕΝ ΠΑΡΟΔΙΟΣ ΕΣΤΙΝ Ο ΕΡΧΟΜΕΝΟΣ, ΒΟΗΘΕΙΤΕ ΑΥΤΩ, ΟΣΟΝ ΔΥΝΑΣΘΕ, ΟΥ ΜΕΝΕΙ ΔΕ ΠΡΟΣ ΥΜΑΣ ΕΙ ΜΗ ΔΥΟ Η ΤΡΕΙΣ ΗΜΕΡΑΣ, ΕΑΝ Η ΑΝΑΓΚΗ.
3 ΕΙ ΔΕ ΘΕΛΕΙ ΠΡΟΣ ΥΜΑΣ ΚΑΘΗΣΘΑΙ, ΤΕΧΝΙΤΗΣ ΩΝ, ΕΡΓΑΖΕΣΘΩ ΚΑΙ ΦΑΓΕΤΩ.
4 ΕΙ ΔΕ ΟΥΚ ΕΧΕΙ ΤΕΧΝΗΝ, ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΣΥΝΕΣΙΝ ΥΜΩΝ ΠΡΟΝΟΗΣΑΤΕ, ΠΩΣ ΜΗ ΑΡΓΟΣ ΜΕΘ' ΥΜΩΝ ΖΗΣΕΤΑΙ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΣ.
5 ΕΙ Δ' ΟΥ ΘΕΛΕΙ ΟΥΤΩ ΠΟΙΕΙΝ, ΧΡΙΣΤΕΜΠΟΡΟΣ ΕΣΤΙ, ΠΡΟΣΕΧΕΤΕ ΑΠΟ ΤΩΝ ΤΟΙΟΥΤΩΝ.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13ο
1 ΠΑΣ ΔΕ ΠΡΟΦΗΤΗΣ ΑΛΗΘΙΝΟΣ, ΘΕΛΩΝ ΚΑΘΗΣΘΑΙ ΠΡΟΣ ΥΜΑΣ, ΑΞΙΟΣ ΕΣΤΙ ΤΗΣ ΤΡΟΦΗΣ ΑΥΤΟΥ.
2 ΩΣΑΥΤΩΣ ΔΙΔΑΚΑΛΟΣ ΑΛΗΘΙΝΟΣ ΕΣΤΙΝ ΑΞΙΟΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΣ ΩΣΠΕΡ Ο ΕΡΓΑΤΗΣ ΤΗΣ ΤΡΟΦΗΣ ΑΥΤΟΥ.
3 ΠΑΣΑΝ ΟΥΝ ΑΠΑΡΧΗΝ ΓΕΝΝΗΜΑΤΩΝ ΛΗΝΟΥ ΚΑΙ ΑΛΩΝΟΣ, ΒΟΩΝ ΤΕ ΚΑΙ ΠΡΟΒΑΤΩΝ ΛΑΒΩΝ ΔΩΣΕΙΣ ΤΗΝ ΑΠΑΡΧΗΝ ΤΟΙΣ ΠΡΟΦΗΤΑΙΣ, ΑΥΤΟΙ ΓΑΡ ΕΙΣΙΝ ΟΙ ΑΡΧΙΕΡΕΙΣ ΥΜΩΝ.
4 ΕΑΝ ΔΕ ΜΗ ΕΧΗΤΕ ΠΡΟΦΗΤΗΝ, ΔΟΤΕ ΤΟΙΣ ΠΤΩΧΟΙΣ.
5 ΕΑΝ ΣΙΤΙΑΝ ΠΟΙΗΣ, ΤΗΝ ΑΠΑΡΧΗΝ ΛΑΒΩΝ ΔΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝΤΟΛΗΝ.
6 ΩΣΑΥΤΩΣ ΚΕΡΑΜΙΟΝ ΟΙΝΟΥ Η ΕΛΑΙΟΥ ΑΝΟΙΞΑΣ, ΤΗΝ ΑΠΑΡΧΗΝ ΛΑΒΩΝ ΔΟΣ ΤΟΙΣ ΠΡΟΦΗΤΑΙΣ,
7 ΑΡΓΥΡΙΟΥ ΔΕ ΚΑΙ ΙΜΑΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΠΑΝΤΟΣ ΚΤΗΜΑΤΟΣ ΛΑΒΩΝ ΤΗΝ ΑΠΑΡΧΗΝ ΩΣ ΑΝ ΣΟΙ ΔΟΞΗ, ΔΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝΤΟΛΗΝ.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 14ο
1 ΚΑΤΑ ΚΥΡΙΑΚΗΝ ΔΕ ΚΥΡΙΟΥ ΣΥΝΑΧΘΕΝΤΕΣ ΚΛΑΣΑΤΕ ΑΡΤΟΝ ΚΑΙ ΕΥΧΑΡΙΣΤΗΣΑΤΕ, ΠΡΟΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΑΜΕΝΟΙ ΤΑ ΠΑΡΑΠΤΩΜΑΤΑ ΥΜΩΝ, ΟΠΩΣ ΚΑΘΑΡΑ Η ΘΥΣΙΑ ΥΜΩΝ Η.
2 ΠΑΣ ΔΕ ΕΧΩΝ ΤΗΝ ΑΜΦΙΒΟΛΙΑΝ ΜΕΤΑ ΤΟΥ ΕΤΑΙΡΟΥ ΑΥΤΟΥ ΜΗ ΣΥΝΕΛΘΕΤΩ ΥΜΙΝ, ΕΩΣ ΟΥ ΔΙΑΛΛΑΓΩΣΙΝ, ΙΝΑ ΜΗ ΚΟΙΝΩΘΗ Η ΘΥΣΙΑ ΥΜΩΝ.
3 ΑΥΤΗ ΓΑΡ ΕΣΤΙΝ Η ΡΗΘΕΙΣΑ ΥΠΟ ΚΥΡΙΟΥ, ΕΝ ΠΑΝΤΙ ΤΟΠΩ ΚΑΙ ΧΡΟΝΩ ΠΡΟΣΦΕΡΕΙΝ ΜΟΙ ΘΥΣΙΑΝ ΚΑΘΑΡΑΝ, ΟΤΙ ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΜΕΓΑΣ ΕΙΜΙ, ΛΕΓΕΙ ΚΥΡΙΟΣ, ΚΑΙ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΜΟΥ ΘΑΥΜΑΣΤΟΝ ΕΝ ΤΟΙΣ ΕΘΝΕΣΙ.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 15ο
1 ΧΕΙΡΟΤΟΝΗΣΑΤΕ ΟΥΝ ΕΑΥΤΟΙΣ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥΣ ΚΑΙ ΔΙΑΚΟΝΟΥΣ ΑΞΙΟΥΣ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ, ΑΝΔΡΑΣ ΠΡΑΕΙΣ ΚΑΙ ΑΦΙΛΑΡΓΥΡΟΥΣ ΚΑΙ ΑΛΗΘΕΙΣ ΚΑΙ ΔΕΔΟΚΙΜΑΣΜΕΝΟΥΣ, ΥΜΙΝ ΓΑΡ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΣΙ ΚΑΙ ΑΥΤΟΙ ΤΗΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΝ ΤΩΝ ΠΡΟΦΗΤΩΝ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΩΝ.
2 ΜΗ ΟΥΝ ΥΠΕΡΙΔΗΤΕ ΑΥΤΟΥΣ, ΑΥΤΟΙ ΓΑΡ ΕΙΣΙΝ ΟΙ ΤΕΤΙΜΗΜΕΝΟΙ ΥΜΩΝ ΜΕΤΑ ΤΩΝ ΠΡΟΦΗΤΩΝ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΩΝ.
3 ΕΛΕΓΧΕΤΕ ΔΕ ΑΛΛΗΛΟΥΣ ΜΗ ΕΝ ΟΡΓΗ, ΑΛΛ' ΕΝ ΕΙΡΗΝΗ ΩΣ ΕΧΕΤΕ ΕΝ ΤΩ ΕΥΑΓΓΕΛΙΩ, ΚΑΙ ΠΑΝΤΙ ΑΣΤΟΧΟΥΝΤΙ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΕΤΕΡΟΥ ΜΗΔΕΙΣ ΛΑΛΕΙΤΩ ΜΗΔΕ ΠΑΡ' ΥΜΩΝ ΑΚΟΥΕΤΩ, ΕΩΣ ΟΥ ΜΕΤΑΝΟΗΣΗ.
4 ΤΑΣ ΔΕ ΕΥΧΑΣ ΥΜΩΝ ΚΑΙ ΤΑΣ ΕΛΕΗΜΟΣΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΑΣΑΣ ΤΑΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΟΥΤΩ ΠΟΙΗΣΑΤΕ, ΩΣ ΕΧΕΤΕ ΕΝ ΤΩ ΕΥΑΓΓΕΛΙΩ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΗΜΩΝ.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 16ο
1 ΓΡΗΓΟΡΕΙΤΕ ΥΠΕΡ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΥΜΩΝ, ΟΙ ΛΥΧΝΟΙ ΥΜΩΝ ΜΗ ΣΒΕΣΘΗΤΩΣΑΝ, ΚΑΙ ΑΙ ΟΣΦΥΕΣ ΥΜΩΝ ΜΗ ΕΚΛΥΕΣΘΩΣΑΝ, ΑΛΛΑ ΓΙΝΕΣΘΕ ΕΤΟΙΜΟΙ, ΟΥ ΓΑΡ ΟΙΔΑΤΕ ΤΗΝ ΩΡΑΝ, ΕΝ Η Ο ΚΥΡΙΟΣ ΗΜΩΝ ΕΡΧΕΤΑΙ.
2 ΠΥΚΝΩΣ ΔΕ ΣΥΝΑΧΘΗΣΕΣΘΕ ΖΗΤΟΥΝΤΕΣ ΤΑ ΑΝΗΚΟΝΤΑ ΤΑΙΣ ΨΥΧΑΙΣ ΥΜΩΝ, ΟΥ ΓΑΡ ΩΦΕΛΗΣΕΙ ΥΜΑΣ Ο ΠΑΣ ΧΡΟΝΟΣ ΤΗΣ ΠΙΣΤΕΩΣ ΥΜΩΝ, ΕΑΝ ΜΗ ΕΝ ΤΩ ΕΣΧΑΤΩ ΚΑΙΡΩ ΤΕΛΕΙΩΘΗΤΕ.
3 ΕΝ ΓΑΡ ΤΑΙΣ ΕΣΧΑΤΑΙΣ ΗΜΕΡΑΙΣ ΠΛΗΘΥΝΘΗΣΟΝΤΑΙ ΟΙ ΨΕΥΔΟΠΡΟΦΗΤΑΙ ΚΑΙ ΟΙ ΦΘΟΡΕΙΣ, ΚΑΙ ΣΤΡΑΦΗΣΟΝΤΑΙ ΤΑ ΠΡΟΒΑΤΑ ΕΙΣ ΛΥΚΟΥΣ, ΚΑΙ Η ΑΓΑΠΗ ΣΤΡΑΦΗΣΕΤΑΙ ΕΙΣ ΜΙΣΟΣ.
4 ΑΥΞΑΝΟΥΣΗΣ ΓΑΡ ΤΗΣ ΑΝΟΜΙΑΣ ΜΙΣΗΣΟΥΣΙΝ ΑΛΛΗΛΟΥΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΩΣΟΥΣΙ, ΚΑΙ ΤΟΤΕ ΦΑΝΗΣΕΤΑΙ Ο ΚΟΣΜΟΠΛΑΝΗΣ ΩΣ ΥΙΟΣ ΘΕΟΥ ΚΑΙ ΠΟΙΗΣΕΙ ΣΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΤΕΡΑΤΑ, ΚΑΙ Η ΓΗ ΠΑΡΑΔΟΘΗΣΕΤΑΙ ΕΙΣ ΧΕΙΡΑΣ ΑΥΤΟΥ, ΚΑΙ ΠΟΙΗΣΕΙ ΑΘΕΜΙΤΑ, Α ΟΥΔΕΠΟΤΕ ΓΕΓΟΝΕΝ ΕΞ ΑΙΩΝΟΣ.
5 ΤΟΤΕ ΗΞΕΙ Η ΚΤΙΣΙΣ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΕΙΣ ΤΗΝ ΠΥΡΩΣΙΝ ΤΗΣ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑΣ, ΚΑΙ ΣΚΑΝΔΑΛΙΣΘΗΣΟΝΤΑΙ ΠΟΛΛΟΙ ΚΑΙ ΑΠΟΛΟΥΝΤΑΙ, ΟΙ ΔΕ ΥΠΟΜΕΙΝΑΝΤΕΣ ΕΝ ΤΗ ΠΙΣΤΕΙ ΑΥΤΩΝ ΣΩΘΗΣΟΝΤΑΙ ΥΠ' ΑΥΤΟΥ ΤΟΥ ΚΑΤΑΘΕΜΑΤΟΣ.
6 ΚΑΙ ΤΟΤΕ ΦΑΝΗΣΕΤΑΙ ΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΛΗΘΕΙΑΣ, ΠΡΩΤΟΝ ΣΗΜΕΙΟΝ ΕΚΠΕΤΑΣΕΩΣ ΕΝ ΟΥΡΑΝΩ, ΕΙΤΑ ΣΗΜΕΙΟΝ ΦΩΝΗΣ ΣΑΛΠΙΓΓΟΣ, ΚΑΙ ΤΟ ΤΡΙΤΟΝ ΑΝΑΣΤΑΣΙΣ ΝΕΚΡΩΝ,
7 ΟΥ ΠΑΝΤΩΝ ΔΕ, ΑΛΛ' ΩΣ ΕΡΡΕΘΗ, ΗΞΕΙ Ο ΚΥΡΙΟΣ ΚΑΙ ΠΑΝΤΕΣ ΟΙ ΑΓΙΟΙ ΜΕΤ' ΑΥΤΟΥ.
8 ΤΟΤΕ ΟΨΕΤΑΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΟΝ ΚΥΡΙΟΝ ΕΡΧΟΜΕΝΟΝ ΕΠΑΝΩ ΤΩΝ ΝΕΦΕΛΩΝ ΤΟΥ ΟΥΡΑΝΟΥ.

Τα “απόκρυφα” μηνύματα του Ιησού

Ο ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΑΒΓΑΡΟΣ ΤΗΣ ΕΔΕΣΣΑΣ
Τ’ όνομα Άβγαρος ανήκει στη βασιλική οικογένεια της Έδεσσα, πόλης της Παλαιστίνης. Σύμφωνα με την παράδοση, ο βασιλιάς Άβγαρος ο Ε΄ ή ο Ζ΄, που έζησε την εποχή του Αυγούστου ή του Τιβέριου, έστειλε μια επιστολή στον Ιησού, για να πάει στην Έδεσσα, ώστε να τον θεραπεύσει τον ίδιο από μια βαριά αρρώστια που τον ταλαιπωρούσε. Λέγεται μάλιστα, πως ο Ιησούς του απάντησε.
Πηγή για τις δύο αυτές επιστολές είναι ο σημαντικός Πατέρας της Εκκλησίας, Ευσέβιος Καισαρείας, ο οποίος γεννήθηκε γύρω στο 280 μ.Χ. και ήταν σύγχρονος του Αυτοκράτορα Κωνσταντίνου. Στο έργο του “Εκκλησιαστική Ιστορία”, αφού πρώτα διερευνά το πρόβλημα για το ποιοι απάρτιζαν τον κύκλο των εβδομήντα μαθητών του Χριστού, μνημονεύει την επιστολή του Τοπάρχη Άβγαρου της Έδεσσας προς τον Ιησού και τη σχετική απάντηση που έλαβε.
Αντίγραφα των επιστολών αυτών, στη συριακή γλώσσα, φυλάγονταν, όπως υποστηρίζει ο Ευσέβιος, στο αρχειοφυλάκιο της πόλης της Έδεσσας μέχρι της εποχής του. Η γλώσσα στην οποία γράφτηκαν οι επιστολές, κατά πάσα πιθανότητα, είναι η επίσημη Εβραϊκή.
Δεν είμαστε σε θέση να αποδεχτούμε ή να απορρίψουμε τις δύο αυτές επιστολές, και ιδιαίτερα την επιστολή που έστειλε ο Ιησούς, ως γνήσιες ή μη. Πάντως από πουθενά δεν προκύπτει πως ο Ιησούς συνήθιζε να στέλνει επιστολές, αφού όπως είναι η υπάρχουσα εκδοχή έως σήμερα, ο Χριστός δεν άφησε κανένα γραπτό.
Παρακάτω παραθέτουμε τις δύο επιστολές, χωρίς σχόλια. Η αποδοχή ή όχι των επιστολών, ανήκει καθαρά στην ελευθερία κάθε ανθρώπου:
Η ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΑΒΓΑΡΟΥ
“Ο Άβγαρος του Ουχάμα, τοπάρχης, προς τον Ιησού, τον αγαθό Σωτήρα, που εμφανίστηκε στην Ιερουσαλήμ, Χαίρε.
Άκουσα σχετικά με σένα και με τις θεραπείες σου, πως πραγματοποιούνται δίχως φάρμακα και βότανα. Όπως λένε, κάνεις τυφλούς να βλέπουν, χωλούς να περπατούν, καθαρίζεις λεπρούς, βγάζεις ακάθαρτα πνεύματα και δαίμονες, θεραπεύεις όσους βασανίζονται από ανίατες αρρώστιες, ανασταίνεις νεκρούς. Έχοντας λοιπόν ακούσει όλα αυτά για σένα, σκέφτηκα ότι ένα από τα δύο συμβαίνει: ή είσαι εσύ ο ίδιος Θεός που κατέβηκες από του ουρανό και πράττεις αυτά ή είσαι ο υιός του Θεού. Γι’ αυτό λοιπόν σου έγραψα, για να σε παρακαλέσω να ‘ρθεις σε μένα και να θεραπεύσεις το βάσανο που έχω. Άκουσα άλλωστε ότι οι Ιουδαίοι αγανακτούν εναντίον σου και θέλουν να σε κατηγορήσουν. Έχω μια πολύ μικρή, αλλά σεμνή πόλη, που είναι αρκετή και για τους δυο μας”.
Η ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ, ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΤΟΝ ΑΒΓΑΡΟ
“Μακάριος είσαι, γιατί πίστεψες σε μένα χωρίς να με έχεις δει. Γιατί έχει γραφτεί για μένα ότι «όσοι μ’ έχουν δει δε θα πιστέψουν σε μένα» και «ώστε εκείνοι που δε θα μ’ έχουν δει, αυτοί να πιστέψουν και θα ζήσουν». Όσον αφορά αυτά που γράφεις, το να ‘ρθω κοντά σου δηλαδή, πρέπει να ολοκληρώσω όλα εκείνα για τα οποία έχω σταλεί εδώ και μετά την ολοκλήρωση να αναληφθώ προς Εκείνον που μ’ έστειλε. Και αφού αναληφθώ, θα σου στείλω κάποιον από τους μαθητές μου για να σε θεραπεύσει και να δώσει ζωή σ’ εσένα και στους δικούς σου”.
Σχόλιο του Ευσέβιου Καισαρείας: Μετά την Ανάληψη του Κυρίου, ο Θωμάς απέστειλε στον Άβγαρο το Θαδδαίο, έναν από τους εβδομήντα μαθητές, ο οποίος και θεράπευσε αυτόν, όπως και επίσης το γιο του και πολλούς ακόμη πολίτες της Έδεσσας.
ΤΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΤΟΥ ΘΩΜΑ
Το ευαγγέλιο αυτό, που δεν ανήκει στον Κανόνα της Εκκλησίας, αποτελεί μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συλλογή από 114 ρήσεις, προφητείες, παροιμίες και παραβολές του Ιησού. Αποδίδεται στο Θωμά τον Δίδυμο, μαθητή και Απόστολο του Χριστού.
Μερικά λόγια του ευαγγελίου του Θωμά, είναι πανόμοια με αυτά των τριών συνοπτικών και αυτό του Ιωάννη. Άλλα πάλι έχουν κάποια σχέση μεταξύ τους, κυρίως στο νόημα, ενώ κάποια άλλα είναι εντελώς πρωτότυπα και δεν τα συναντούμε πουθενά στην Καινή Διαθήκη. Τα πρωτότυπα αυτά λόγια, κυρίως, έκαναν τους ειδικούς μελετητές της Κ.Δ. να εντάξουν το παρόν ευαγγέλιο στην παράδοση των Γνωστικών Χριστιανών, που παρέμενε ισχυρή, τουλάχιστον μέχρι τον 5ο αιώνα.
Το ευαγγέλιο του Θωμά είναι γραμμένο στη Σαχιδική Κοπτική, που περιέχει ορισμένα ελληνικά στοιχεία, όπως οι λέξεις ανάγκη, ανάπαυση, αρχή, γαρ, εικών, επιθυμείν, καρπός, κόσμος, μαθητής, μακάριος, μοναχός, πνεύμα, πτώμα, σώμα, ψυχή και πολλές άλλες. Το χειρόγραφο, που οι ειδικοί τοποθετούν στον 4ο μ.Χ. αιώνα, ανακαλύφθηκε το 1945 κοντά στο χωριό Ναγκ Χαμμάντι (το αρχαίο Γενοβόσκιον) στην Άνω Αίγυπτο. Είναι ένας από 13 τόμους παπύρων, που τώρα βρίσκονται στο Κοπτικό Μουσείο του Καΐρου. Δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά από τον Δρα Παχόρ Λαμπίμπ (Coptic Gnostic Papyri in the Coptic Museum At Old Cairo, Vol. 1, 1956) . Αργότερα ακολούθησαν πολλές άλλες δημοσιεύσεις, εκδόσεις, μεταφράσεις και μελέτες στην Αγγλία, Γαλλία και αλλού.
Είναι αξιοσημείωτο ότι το 1897, στην περιοχή της αρχαίας πόλης Οξύρρυγχος, -που βρέθηκαν τα σημαντικά χειρόγραφα Ελλήνων συγγραφέων, όπως αναφέραμε σε προηγούμενο τεύχος- κάπου 180 χλμ. νότια του Καΐρου, ανακαλύφθηκε ένας πάπυρος με 7 λόγια του Ιησού στα Ελληνικά. Από την ίδια περιοχή, το 1903, ήρθαν στο φως δύο ακόμα κομμάτια παπύρων με συνολικά 12 λόγια, όχι πολύ ευανάγνωστα. Αυτοί οι πάπυροι, που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο στο Λονδίνο, τοποθετούνται στον 3ο μ.Χ. αιώνα. Όλα αυτά τα λόγια, σχεδόν κατά λέξη, βρίσκονται ανάμεσα στα 114 του Θωμά.
Το πρωτότυπο κείμενο του Θ έχει ορισμένα κενά που δεν μπορούν να συμπληρωθούν.   Σε τέτοιες περιπτώσεις η δυσκολία έγκειται λιγότερο στη σύνταξη του πρωτότυπου και περισσότερο στην απουσία αντίστοιχων σκέψεων και διατυπώσεων στην ΚΔ, καθώς και στα δόγματα της Εκκλησίας, τόσο της Ανατολικής όσο και της Δυτικής.
Στα περισσότερα λόγια ο αναγνώστης θα αναγνωρίσει αμέσως τις αντιστοιχίες τους στη Βίβλο. Υπάρχουν οι παραβολές του σπορέα, του δείπνου και των καλεσμένων, του αμπελώνα και του φόνου του γιου του ιδιοκτήτη, καθώς και οι παρομοιώσεις για τη Βασιλεία, όπως ο κόκκος σιναπιού, ο καλός σπόρος και τα ζιζάνια, ο έμπορος και το μαργαριτάρι κ.λ.π. Υπάρχουν, επιπλέον, πάμπολλες φράσεις και προτάσεις ολόκληρες που έχουν στενότατη συγγένεια με ανάλογες διατυπώσεις και σκέψεις στην ΚΔ.
Αν και οι δυτικοί θεολόγοι θεωρούν το ευαγγέλιο του Θωμά σαν αιρετικό, εντούτοις αυτό είναι διαποτισμένο από την ιδέα της επιστροφής στην Ενότητα και την Αυτογνωσία, κάτι που ζητούσε συνεχώς ο Ιησούς, αλλά και πολύ και σπουδαίοι Πατέρες της Εκκλησίας. Επιπλέον, το ευαγγέλιο του Θωμά, παρέχει έναν ακόμα συνδετικό κρίκο μεταξύ του αρχαίου ελληνικού πνεύματος (το Δελφικό «Γνώθι Σαυτόν») και της Χριστιανικής Διδασκαλίας, αποδεικνύοντας για μια ακόμα φορά πως η ιδέα των λόγων του Ιησού είναι η φυσική συνέχεια της Αρχαιοελληνικής φιλοσοφίας.
Παρακάτω αναφέρουμε ενδεικτικά, κάποιες από τις φράσεις που υπάρχουν στο ευαγγέλιο του Θωμά, δίχως τα σχόλια του αρθρογράφου:
11. “Ο ουρανός αυτός θα παρέλθει και ο ουρανός πάνω απ’ αυτόν επίσης. Οι νεκροί δεν ζωντανεύουν και οι ζωντανοί δεν πεθαίνουν. Τις ημέρες που τρώγατε τα πεθαμένα, τους δίνατε ζωή. Όταν έρθετε να μείνετε στο φως, τι θα κάνετε; Κάποτε όλοι ήσασταν ένα και γίνατε δύο. Τώρα όμως που έχετε γίνει δύο, τι θα πράξετε;”
13. “[...] Ο Ιησούς πήρε το Θωμά παράμερα και του είπε τρεις λέξεις. Όταν ο Θωμάς γύρισε στους συντρόφους του, τον ρώτησαν: «Τι σου είπε ο Ιησούς;» Ο Θωμάς απάντησε: «Αν σας πω μία από τις λέξεις που μου είπε, θα πάρετε πέτρες να μου ρίξετε. Φωτιά θα ξεπηδήσει από τις πέτρες και θα σας κάψει ολοκληρωτικά»”.
29. “Αν η σάρκα απέκτησε υπόσταση εξαιτίας του πνεύματος, τούτο είναι θαύμα. Αν όμως το πνεύμα απέκτησε υπόσταση εξαιτίας του σώματος, τούτο είναι θαύμα θαυμάτων. Εγώ στ’ αλήθεια θαυμάζω που αυτός ο μεγάλος πλούτος έχει κατοικήσει μέσα σε τέτοια φτώχεια”.
48. “Αν στο ίδιο σπίτι δύο έχουν ειρήνη μεταξύ τους, θα πουν στο βουνό, «μετακινήσου» κι αυτό θα μετακινηθεί”.
50. “Είπε ο Ιησούς: «Αν σας ρωτήσουν, από πού ήρθατε, απαντήστε πως ήρθαμε από το Φως, από το μέρους όπου το Φως γεννιέται μόνο του κι εκδηλώθηκε μέσα από την εικόνα σας. Κι αν σας ρωτήσουν ποιο είναι το σημείο του Πατέρα σας μέσα σας, εσείς απαντήστε, πως είναι η κίνηση και η ανάπαυση»”.
52. “Είπαν οι μαθητές: «Είκοσι τέσσερις προφήτες του Ισραήλ μίλησαν για Σένα». Αποκρίθηκε τότε ο Ιησούς: «Παραγνωρίζετε τον Ζωντανό που είναι μπροστά σας και μιλάτε μόνο για τους πεθαμένους»”.
53. “Οι μαθητές ρώτησαν τον Ιησού: «Ωφελεί η περιτομή ή όχι;». Εκείνος απάντησε: «Αν ωφελούσε, η μητέρα θα γεννούσε τα παιδιά του άνδρα της ήδη περιτμημένα. [...]“
56. “Όποιος γνώρισε τον κόσμο βρήκε ένα πτώμα. Εκείνος που βρήκε ένα πτώμα, είναι ανώτερος από τον κόσμο”.
67. “Όποιος πιστεύει ότι το Όλον δεν αρκεί, είναι ο ίδιος ελλιπής”.
70. “Όταν γεννηθεί μέσα σας εκείνο που ήδη έχετε στον εαυτό σας, εκείνο θα σας σώσει. Αν δεν κατέχετε εκείνο που είναι μέσα, τότε αυτό θα σας θανατώσει”.
77. “Είπε ο Ιησούς: «Εγώ είμαι το Φως υπεράνω των πάντων. Εγώ είμαι το Παν. Το Παν προήλθε από μένα και το Παν έρχεται σε μένα. Σκίστε ένα ξύλο: εκεί βρίσκομαι Εγώ. Σηκώστε μια πέτρα: εκεί θα βρείτε Εμένα»”.
82. “Όποιος είναι κοντά Μου, είναι κοντά στη φωτιά”.
84. “Όταν βλέπετε το ομοίωμά σας να χαίρεστε. Όταν όμως δείτε την εικόνα σας, που έγινε ύπαρξη πριν από σας και που ούτε καταλύεται, ούτε φανερώνεται, πόσο θ’ αντέξετε;”
101. “Όποιος δε μισεί τον πατέρα και τη μητέρα του με τον τρόπο Μου, δε θα μπορέσει να γίνει μαθητής μου. Όποιος πάλι δεν αγαπήσει τον πατέρα και τη μητέρα του με τον τρόπο Μου, δε θα μπορέσει να γίνει μαθητής Μου. Γιατί η γήινη μητέρα Μου, μου έδωσε πλάνες, αλλά η αληθινή μητέρα μού έδωσε τη Ζωή”.
112. “Αλίμονο στη σάρκα που κρέμεται πάνω από την ψυχή. Αλίμονο στην ψυχή που εξαρτάται από τη σάρκα”

Η γέννηση του Χριστού και τα Απόκρυφα Ευαγγέλια

* Τα ανώνυμα χριστιανικά κείμενα του 2ου αιώνα μ.Χ., αν και δεν συμπεριλαμβάνονται στην Καινή Διαθήκη, αποτελούν πολύτιμη πηγή για τους ιστορικούς

 

Οι βυζαντινές παραστάσεις της Γέννησης του Χριστού τοποθετούν το νεογέννητο βρέφος και την Παναγία Μητέρα του μέσα σε ένα σπήλαιο, όπου απεικονίζονται επίσης δίπλα στο βρέφος και δύο εκπρόσωποι του ζωικού κόσμου, ένα βόδι και ένας όνος. Αν όμως διαβάσει κανείς τις διηγήσεις των δύο Ευαγγελίων της Καινής Διαθήκης που αφηγούνται τη Γέννηση (κατά Ματθαίον 2, 1-12 και κατά Λουκάν 2, 1-20), δεν θα δει πουθενά να γίνεται λόγος για σπήλαιο ούτε για βόδι και όνο. Δίκαια λοιπόν θα αναρωτηθεί: Από πού αντλούν οι βυζαντινοί αγιογράφοι τα εικονογραφικά αυτά θέματα;
Τα δύο αυτά γνωστά μας εικονογραφικά στοιχεία προέρχονται από άλλα αρχαία κείμενα που δεν αποτελούν μέρος της Καινής Διαθήκης, από τα λεγόμενα Απόκρυφα Ευαγγέλια. Τι ακριβώς είναι αυτά; Είναι απαραίτητο να προτάξουμε μερικές εισαγωγικές πληροφορίες για τον χαρακτήρα και τον στόχο αυτών των κειμένων και γενικότερα για τη θέση τους μέσα στη ζωή της Εκκλησίας.
«Απόκρυφα χριστιανικά κείμενα» ­ ή, σύμφωνα με άλλη επικρατούσα ονομασία, «Απόκρυφα της Καινής Διαθήκης» ­ ονομάζονται διάφορα ανώνυμα ή ψευδεπίγραφα χριστιανικά κείμενα, γραμμένα από τον 2ο αιώνα μ.Χ. και εξής, που δεν συμπεριλαμβάνονται στον «κανόνα» των 27 βιβλίων της Καινής Διαθήκης αλλά διαβάζονται απλώς ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, απορρίπτονται από τους εκκλησιαστικούς συγγραφείς των πρώτων αιώνων. Σχετίζονται όμως με την Καινή Διαθήκη (και έτσι εξηγείται η επικρατούσα ονομασία τους) τόσο από πλευράς φιλολογικού είδους (είναι Ευαγγέλια, Πράξεις, Επιστολές, Αποκαλύψεις, αλλά και Διάλογοι, Ερωτήσεις) όσο και από πλευράς περιεχομένου, διότι τα κείμενα αυτά αναφέρονται σε γεγονότα ή πρόσωπα που περιέχονται στην Καινή Διαθήκη, συνήθως τροποποιώντας τα, ή βρίσκονται στην προέκτασή τους.
Ποια ήταν τα αίτια που οδήγησαν στην παραγωγή αυτής της απόκρυφης φιλολογίας; Πρώτα πρώτα η ευσεβής φαντασία ορισμένων αγνώστων συγγραφέων, που απέδωσαν τα έργα τους σε γνωστά πρόσωπα της Εκκλησίας, θέλησε να καλύψει τα «κενά» της Καινής Διαθήκης, ιδιαίτερα της ζωής του Ιησού και της Παναγίας καθώς και των Αποστόλων, με στόχο συνήθως διδακτικό ή απολογητικό.
Πολλές φορές δευτερεύοντα ή ανώνυμα πρόσωπα της Καινής Διαθήκης αναφέρονται με συγκεκριμένο όνομα στα Απόκρυφα ­ όνομα που επικράτησε τελικά στην παράδοση της Εκκλησίας, κυρίως τη λειτουργική ­ και γίνονται πρωταγωνιστές ή διαδραματίζουν έναν πιο σημαντικό ρόλο σε αυτά. Οι τρεις μάγοι, για παράδειγμα, που προσφέρουν δώρα στον νεογέννητο Χριστό φέρουν τα ονόματα Γασπάρ, Βαλτάσαρ και Μελχιώρ, ο ανώνυμος εκατόνταρχος κατά τη σταύρωση του Ιησού ονομάζεται Λογγίνος, οι δύο ληστές Γίστας και Δισμάς, η αιμορροούσα γυναίκα Βερονίκη. Συνήθως παρουσιάζονται μυθώδεις και φανταστικές διηγήσεις για περιόδους της ζωής του Ιησού, για τις οποίες δεν υπάρχουν πληροφορίες στα ευαγγέλια. Επίσης γίνεται λόγος για τη γέννηση και την παιδική ηλικία της Παναγίας, για τα θαύματα της παιδικής ηλικίας του Ιησού, για τη φυγή στην Αίγυπτο και την εκεί κατάρρευση των ειδώλων, την κάθοδο του Χριστού στον Αδη, την Ανάσταση, την ιεραποστολική δραστηριότητα των Αποστόλων, την περιγραφή του τέλους του κόσμου κ.ά.π.
Η απόκρυφη γραμματεία έγινε αμέσως το όχημα και το μέσο για τη διατύπωση και τη διάδοση αιρετικών διδασκαλιών. Για τον αιρετικό ή όχι χαρακτήρα ορισμένων Αποκρύφων γίνονται συζητήσεις σήμερα στην έρευνα. Στη διάρκεια των αιώνων τα απόκρυφα κείμενα έτυχαν διαφορετικής αντιμετώπισης: άλλοτε καταδικάστηκαν από την Εκκλησία (ιδιαίτερα στη Δύση), άλλοτε τροφοδότησαν τη λαϊκή ευσέβεια ή ενέπνευσαν έργα τέχνης. Η βυζαντινή τέχνη παρουσιάζει πλούσια θεματική που η πηγή έμπνευσής της βρίσκεται στα Απόκρυφα. Αρκεί να αναφέρουμε εδώ για παράδειγμα τις τοιχογραφίες σε ναούς της Καππαδοκίας, τα ψηφιδωτά του νάρθηκα της Μονής της Χώρας στην Κωνσταντινούπολη, τις τοιχογραφίες του Καθολικού της Μονής Χιλανδαρίου (Αγίου Ορους), της Περιβλέπτου του Μιστρά, της Santa Maria Maggiore της Ρώμης κ.ά., που είναι εμπνευσμένα από το Πρωτευαγγέλιον Ιακώβου και περιέχουν σκηνές από την παιδική ηλικία της Παναγίας.
Η έρευνα των Αποκρύφων προωθείται σήμερα από μια επιστημονική εταιρεία που ιδρύθηκε πρόσφατα, την Εταιρεία για τη Μελέτη της Απόκρυφης Χριστιανικής Γραμματείας, με έδρα τη Λωζάννη και μέλη από πολλά άλλα πανεπιστήμια του κόσμου.
Η πορεία στη Βηθλεέμ, η φυγή στην Αίγυπτο και οι αγιογράφοι
Ενα από τα γνωστότερα και σημαντικότερα Απόκρυφα, το λεγόμενο Πρωτευαγγέλιον Ιακώβου (του 2ου αιώνα μ.Χ.), κάνει λόγο για το σπήλαιο μέσα στο οποίο γεννήθηκε ο Χριστός, πληροφορία που αξιοποιούν οι βυζαντινοί αγιογράφοι.
«Καθώς ο Ιωσήφ με την έγκυο Μαρία πορεύονται προς τη Βηθλεέμ για να απογραφούν κατόπιν του σχετικού διατάγματος του αυτοκράτορα Αυγούστου, ο Ιωσήφ αναλογίζεται: "Εγώ θα απογράψω τους υιούς μου, με αυτό το κορίτσι όμως τι να κάνω; Πώς θα την απογράψω; Ως γυναίκα μου; Ντρέπομαι. Ως θυγατέρα μου; Μα όλοι οι υιοί Ισραήλ γνωρίζουν καλά ότι δεν είναι κόρη μου. Αυτή είναι η ημέρα του Κυρίου, ας ενεργήσει όπως θέλει". Εστρωσε το υποζύγιο, την έβαλε να καθήσει και πορεύτηκαν κοντά τρία μίλια έτσι. Σε μια στιγμή ο Ιωσήφ στράφηκε και είδε τη Μαρία σκυθρωπή και αναλογίστηκε: "Ισως ο καρπός της την κάνει να πονά". Γυρίζει πάλι ο Ιωσήφ και την είδε να γελά, και είπε: "Μαρία, τι συμβαίνει; Το πρόσωπό σου το βλέπω πότε γελαστό και πότε σκυθρωπό". Η Μαρία απάντησε: "Είναι επειδή βλέπω ενώπιόν μου δύο λαούς, έναν που κλαίει και θρηνεί και έναν που χαίρεται και αναγαλλιάζει". Είχαν διασχίσει τη μισή διαδρομή και είπε τότε η Μαριάμ: "Κατέβασέ με από το υποζύγιο, επειδή αυτό που υπάρχει μέσα μου με πιέζει να εξέλθει". Την κατέβασε από το υποζύγιο και της είπε: "Πού να σε πάω; Ο τόπος είναι έρημος". Εκεί βρήκε ένα σπήλαιο και την έβαλε μέσα...» (17, 1 - 18, 1).
Ακολουθεί μια πρωτότυπη και εξόχως ενδιαφέρουσα περιγραφή της αναστολής λειτουργίας του χρόνου και της κίνησης κατά την ώρα της γέννησης του Χριστού. Κατά την ιστορική στιγμή της γέννησης το Σύμπαν έκθαμβο σταμάτησε τη ροή και την κίνησή του, οι φωνές εσίγησαν, οι κινήσεις ανθρώπων και ζώων διακόπηκαν, τα πουλιά ακινητοποιήθηκαν στον αέρα, τα μέλη κάθε ζωντανού σώματος έμειναν μετέωρα στο σημείο όπου βρίσκονταν την ώρα εκείνη. Η αφήγηση γίνεται σε πρώτο πρόσωπο από τον Ιωσήφ: «Εγώ ο Ιωσήφ περπατούσα και όμως δεν προχωρούσα, έστρεψα το βλέμμα μου ψηλά και είδα τον αέρα πλημμυρισμένο με φως, σήκωσα τα μάτια μου στον ουρανό και τον είδα σταματημένο και τα ουράνια πουλιά ακίνητα. Και κοίταξα προς τη γη και είδα χάμω μια σκάφη και εργάτες ανασηκωμένους με τα χέρια μέσα στη σκάφη. Οσοι έτρωγαν δεν έτρωγαν και όσοι σήκωναν το κεφάλι δεν μπορούσαν να το κατεβάσουν, όσοι πάλι άνοιγαν το στόμα τους δεν μπορούσαν να το κλείσουν, αλλά ολωνών τα πρόσωπα ήταν στραμμένα προς τον ουρανό. Είδα και πρόβατα να περνούν και τα πρόβατα στάθηκαν ακίνητα και, όταν σήκωσε το χέρι του ο βοσκός για να τα χτυπήσει, έμεινε ψηλά. Και έριξα τα μάτια μου στον χείμαρρο και διέκρινα τα στόματα των μικρών προβάτων ανοιχτά χωρίς να πίνουν. Και ξαφνικά όλα εξακολούθησαν την πορεία τους» (18, 2). Οι μεταφράσεις των απόκρυφων αποσπασμάτων που παρατίθενται εδώ είναι από το βιβλίο του Ι. Καραβιδόπουλου, Απόκρυφα Χριστιανικά Κείμενα. Τόμ. Ι: Απόκρυφα Ευαγγέλια, εκδ. Π. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη 1999.
Υστερα από τα αποσπάσματα του Πρωτευαγγελίου Ιακώβου που παραθέσαμε είναι φανερή η πηγή έμπνευσης των ζωγράφων αναφορικά με το σπήλαιο της Γέννησης. Τα δύο όμως ζώα στη γνωστή παράσταση της Γέννησης; Αυτά προέρχονται από ένα άλλο μεταγενέστερο Απόκρυφο, το Ευαγγέλιο του Ψευδο-Ματθαίου (8ος αιώνας) που γράφει τα εξής: «Και την τρίτη ημέρα από τη γέννηση του κυρίου μας Ιησού Χριστού η μακαριοτάτη Μαρία βγήκε από τη σπηλιά και μπήκε σ' έναν στάβλο, όπου απέθεσε σε φάτνη τον γιο της, τον οποίο προσκύνησαν το βόδι και ο όνος. Τότε εκπληρώθηκε ο λόγος του προφήτη Ησαΐα: "Το βόδι γνώρισε τον αφέντη του και ο όνος τη φάτνη του κυρίου του". Τα ίδια λοιπόν τα ζωντανά, το βόδι και ο όνος έχοντας Αυτόν στη μέση αδιαλείπτως τον προσκυνούσαν. Τότε εκπληρώθηκε ο λόγος του προφήτη Αββακούμ: "Εν μέσω δύο ζωντανών θα φανερωθείς". Στο ίδιο μέρος παρέμεινε ο Ιωσήφ με τη Μαρία για τρεις ημέρες» (14).
Το ίδιο κείμενο αφηγείται θαυμαστά γεγονότα που έλαβαν χώρα κατά το ταξίδι του Ιησού με την κατά κόσμο οικογένειά του στην Αίγυπτο. Μιλάει για λιοντάρια, λύκους και λεοπαρδάλεις που συνοδεύουν την οικογένεια χωρίς να βλάψουν κανέναν, καθώς και για ένα φοινικόδενδρο που λυγίζει τα κλαδιά του, κατόπιν εντολής του μικρού Ιησού, ώστε να δροσιστεί η μητέρα του από τον καρπό του, πράξη για την οποία αμείβεται το δένδρο με τα ακόλουθα λόγια του βρέφους: «Αυτό το προνόμιο σου δίνω, φοίνικα, να μεταφερθεί από τους αγγέλους μου ένας από τους κλώνους σου και να φυτευθεί στον παράδεισο του Πατέρα μου. Και αυτή την ευλογία σού δίνω, ώστε σε όλους όσοι θα έχουν νικήσει σε κάποιον αγώνα, να λένε: κερδίσατε τον φοίνικα της νίκης» (21).
Οταν οι ταξιδιώτες έφθασαν στην Ερμούπολη της Αιγύπτου, μπήκαν για να καταλύσουν σε ένα ιερό που ονομαζόταν «Καπιτώλιο της Αιγύπτου» και στέγαζε 365 είδωλα. «Και συνέβη» αφηγείται το ίδιο κείμενο «όταν η Μαρία μαζί με το νήπιο εισήλθε στο ιερό, όλα τα είδωλα να γκρεμιστούν στο έδαφος... Οταν το ανήγγειλαν αυτό στον Αφροδίσιο, ηγεμόνα της πόλης εκείνης, ήρθε στο ιερό με όλο του το στράτευμα. Οι ιερείς όμως του ναού, μόλις είδαν τον Αφροδίσιο να έρχεται στο ιερό με όλο του το στράτευμα, νόμιζαν ότι θα τον δουν να παίρνει εκδίκηση από αυτούς εξαιτίας των οποίων οι θεοί είχαν καταρρεύσει. Και εκείνος κατά την είσοδό του στο ιερό, μόλις είδε όλα τα είδωλα να κείτονται πεσμένα με το πρόσωπό τους, πλησίασε τη Μαρία, η οποία έφερε στην αγκαλιά της τον Κύριο, και αφού τον προσκύνησε είπε σε όλο το στράτευμα και τους φίλους του: Αν αυτός δεν ήταν ο Θεός των δικών μας θεών, οι θεοί μας δεν θα είχαν πέσει πάνω στα πρόσωπά τους ενώπιόν του, ούτε θα κείτονταν σωριασμένοι στη θέα του. Αν λοιπόν όλοι μας δεν κάνουμε με μεγαλύτερη ευλάβεια αυτό που είδαμε να πράττουν οι θεοί μας, θα μπορούσαμε να επισείσουμε τον κίνδυνο της οργής του και όλοι να χαθούμε, όπως συνέβη στον Φαραώ, τον βασιλιά των Αιγυπτίων, ο οποίος καταποντίστηκε στη θάλασσα μαζί με όλο του το στράτευμα, επειδή δεν πίστεψε σε τόσο μεγάλες δυνάμεις. Τότε όλος ο λαός της πόλης αυτής πίστεψε στον Κύριο τον Θεό μέσω του Ιησού Χριστού» (23-24).
Τα κείμενα αυτά μπορεί σε σύγκριση με τα Ευαγγέλια της Καινής Διαθήκης να υπολείπονται από πλευράς εμβάθυνσης στο μυστήριο της θείας οικονομίας, καθώς επίσης και από πλευράς ιστορικών στοιχείων και λυτρωτικού μηνύματος, είχαν όμως τη δική τους ιστορία στην περιφέρεια της ζωής της Εκκλησίας. Εθρεψαν πολλές γενιές απλών χριστιανών, αλλά και αναδυόμενα από την περιφέρεια στο κέντρο της εκκλησιαστικής ζωής ενέπνευσαν υμνογράφους και ιδίως καλλιτέχνες και αγιογράφους.
Καιρός είναι πλέον η υποκρυπτόμενη ή φανερά εκφραζόμενη από πολλούς άποψη ότι τα Απόκρυφα περιέχουν συγκλονιστικές και ύποπτες για τη χριστιανική πίστη πληροφορίες, και γι' αυτό η Εκκλησία και η θεολογία τα κρατούν μακριά από το αναγνωστικό κοινό, να δώσει τη θέση της σε μια νηφαλιότερη επιστημονική αποτίμηση των κειμένων αυτών.
ΔΙΗΓΗΣΕΙΣ Οι διαφορές με τα «κανονικά» Ευαγγέλια
Συγκρίνοντας τις διηγήσεις των Αποκρύφων με αυτές των «κανονικών» Ευαγγελίων (κανονικών, με την τεχνική έννοια ότι ανήκουν στον «κανόνα» της Καινής Διαθήκης, όπως τον όρισε η Εκκλησία στους πρώτους αιώνες) διαπιστώνουμε τα εξής:
1. Τα τέσσερα «κανονικά» Ευαγγέλια έχουν βέβαια το καθένα από αυτά τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του και τις ιδιαίτερα τονιζόμενες θεολογικές ιδέες του συγγραφέα του, στο σύνολό τους όμως απηχούν την πίστη της Εκκλησίας για το πρόσωπο του Χριστού. Με άλλα λόγια είναι έργα της Εκκλησίας και διαβάζονται στις λατρευτικές συνάξεις της. Τα Απόκρυφα, αντίθετα, είναι ατομικά έργα μη αναγνωρισμένα από το σύνολο του σώματος της Εκκλησίας, έστω κι αν επικράτησαν σε ορισμένες ομάδες και διαβάστηκαν για κάποια μικρότερα ή μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα.
2. Ενώ στα Ευαγγέλια της Καινής Διαθήκης το πρόσωπο της Παναγίας μνημονεύεται πάντα σε σχέση με το κεντρικό πρόσωπο της Αγίας Γραφής, που είναι ο Ιησούς Χριστός, και σε καμία περίπτωση αυτοτελώς και ανεξάρτητα από το μυστήριο της ενανθρώπισης, στα Απόκρυφα Ευαγγέλια παρέχονται πληροφορίες για τη ζωή της Παναγίας, όχι κατ' ανάγκη σε σχέση με τον Χριστό. Οι άγνωστοι συγγραφείς αυτών των κειμένων θεωρούν λίγες τις πληροφορίες των Ευαγγελίων και, αντλώντας από προφορικές παραδόσεις, όταν δεν στηρίζονται εξ ολοκλήρου στη φαντασία τους, «συμπληρώνουν» την εικόνα της Παναγίας.
3. Οι διηγήσεις των Ευαγγελίων της Καινής Διαθήκης διακρίνονται για τη λιτότητά τους και έχουν έναν δωρικό χαρακτήρα. Οι διηγήσεις των Αποκρύφων δεν αρκούνται σε απλές αναφορές ή εξιστορήσεις, κυρίως αποσκοπούν στο να πείσουν τον αναγνώστη, δίδοντας πιο εντυπωσιακές διαστάσεις στα πρόσωπα και στα γεγονότα και καταφεύγοντας σε λυρικές εξάρσεις. Θέλουν να πείσουν, με κάθε τρόπο και με στόχο κυρίως απολογητικό, για την υπερφυσική διάσταση των γεγονότων.
4. Το θεϊκό σχέδιο για τη σωτηρία του κόσμου αποτελεί τον πυρήνα και τον στόχο των Ευαγγελίων της Καινής Διαθήκης, ενώ η ιστορία, πραγματική ή φανταστική, και ο εντυπωσιασμός συνιστούν τον στόχο των Αποκρύφων. Πρέπει να προσθέσουμε ότι τα κείμενα αυτά, τα απόκρυφα, συγκρινόμενα προς τα καινοδιαθηκικά, υπολείπονται σαφώς από πλευράς θεολογικής εμβάθυνσης, καθώς και από πλευράς ιστορικών στοιχείων, πνευματικού πλούτου και ηθικού βάθους. Εθρεψαν ωστόσο πολλές γενιές πιστών και ενέπνευσαν υμνογράφους και αγιογράφους της Εκκλησίας.
Ο κ. Ιωάννης Δ. Καραβιδόπουλος είναι καθηγητής του Τμήματος Θεολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

Θεόδωρος Ρηγινιώτης, ἀπὸ τὸ βιβλίο «Τὰ ἀπόκρυφα εὐαγγέλια καὶ ὁ σχηματισμὸς τῆς Καινῆς Διαθήκης», ἐκδ. Πύρρα, Ἀθήνα 2006

Ὅσον ἀφορᾶ στὴν ἁγία Μαρία τὴ Μαγδαληνή, πρέπει νὰ ποῦμε ὅτι ἡ ὀρθόδοξη Ἐκκλησία ἔχει μία ἐντελῶς διαφορετικὴ παράδοση γιὰ τὸ σεβαστὸ πρόσωπό της ἀπ᾿ αὐτὴν ποὺ ἐπικαλοῦνται (ἐσχάτως ἐπικερδῶς) οἱ συγγραφεῖς τῆς δύσης. Μὲ τὴ βιογραφία της (γιὰ τὴν ὁποία δὲν ὑπάρχουν οὐσιαστικὲς πληροφορίες οὔτε στὴν Καινὴ Διαθήκη οὔτε στὰ ἀπόκρυφα) δὲν ἀσχολοῦνται οἱ ἱστορικοὶ καὶ οἱ Πατέρες τῶν πρώτων αἰώνων, οἱ ὁποῖοι ὡστόσο τὴν ἐκτιμοῦν βαθύτατα (ἀπὸ τὸ Χρυσόστομο π.χ., στὸ λόγο 40, χαρακτηρίζεται «σπουδαιοτάτη», «τέτραθλος καὶ ἀνδρεία γυνή»), ἀλλὰ πολὺ μεταγενέστερα οἱ βυζαντινοὶ ἱστορικοὶ Γεώργιος Κεδρηνός, Νικηφόρος Κάλλιστος Ξανθόπουλος καὶ Μόδεστος Ἱεροσολύμων συγκεντρώνοντας τὶς σχετικὲς παραδόσεις (βλ. τὰ ἔργα τους στὴν Patrologia Graeca). Ἀναφέρουν ὅτι ταξίδεψε στὴ Ρώμη, ὅπου ζήτησε καὶ πέτυχε (μὲ ἀπευθείας εἰσήγηση στὸν αὐτοκράτορα Τιβέριο) τὴ θανατικὴ καταδίκη τῶν τριῶν βασικῶν ἐνόχων τῆς σταύρωσης τοῦ Χριστοῦ, τοῦ Πιλάτου καὶ τῶν ἀρχιερέων Ἄννα καὶ Καϊάφα. Κατόπιν ἐπέστρεψε στὴν Παλαιστίνη, ἔζησε λίγα χρόνια κοντὰ στὴν Παναγία, καταδιώχθηκε ἀπὸ τοὺς Ἰουδαίους καὶ ἐξορίστηκε στὴ Μασσαλία μαζὶ μὲ τὸν ἀπόστολο Μάξιμο (ἀπὸ τοὺς 70), συνεργάστηκε μὲ τὸν ἀπόστολο Πέτρο, ἔδρασε ὡς ἀπόστολος στὴν Αἴγυπτο, τὴ Συρία καὶ τὴ Φοινίκη καὶ ὁλοκλήρωσε τὴ ζωή της στὴν Ἔφεσο, κοντὰ στὸν εὐαγγελιστὴ Ἰωάννη, ὅπου καὶ ὑπῆρχε ὁ τάφος μὲ τὸ λείψανό της, ποὺ μεταφέρθηκε ἄφθαρτο στὴν Κωνσταντινούπολη τὸ 890 μ.Χ. ἀπὸ τὸν αὐτοκράτορα Λέοντα Στ´ τὸ Σοφό, ὅπως καὶ τὸ λείψανο τοῦ ἁγίου Λαζάρου ἀπὸ τὴν Κύπρο.
Ἡ ἐκδοχὴ ὅτι πρόκειται γιὰ μετανοημένη πόρνη, θεωρία ἄγνωστη στὰ εὐαγγέλια, παρέμεινε καὶ παραμένει μέχρι σήμερα ἄγνωστη καὶ στὴν ὀρθόδοξη παράδοση, μέχρι τὶς μέρες μας, ποὺ τὴν υἱοθετήσαμε ἐκ δυσμῶν λόγω ἄγνοιας τῆς δικῆς μας παράδοσης.
Ὁμοίως ἡ ὑπόθεση γιὰ τὴν καταδίκη του Πιλάτου κ.λ.π. δὲ φαίνεται πιθανή, γιατί ἕνα τέτοιο γεγονὸς θὰ προκαλοῦσε σάλο καὶ θυελλώδεις ἀντιδράσεις τῶν Ἰουδαίων τῆς Ρώμης, ποὺ θὰ ἦταν γνωστὰ καὶ ἀπὸ ρωμαϊκὲς πηγὲς καὶ πιθανὸν νὰ ἐπηρέαζαν τὴ στάση τοῦ ρωμαϊκοῦ κράτους κατὰ τοὺς διωγμοὺς ἐναντίον τῶν χριστιανῶν ποῦ ἐπακολούθησαν (ἢ μήπως τὴν ἐπηρέασαν ἀρνητικά;). Ἄλλωστε, κατὰ τὸν ἱστορικὸ τοῦ 4ου αἰῶνα Εὐσέβιο Καισαρείας, ὁ Πιλάτος ἐξορίστηκε ἀπὸ τὸν Καλιγούλα καὶ αὐτοκτόνησε στὴν ἐξορία. Τὰ πράγματα ὅμως συγκλίνουν στὴν ἱστορικότητα τοῦ ταξιδιοῦ τῆς ἁγίας Μαγδαληνῆς στὴ Ρώμη, πράγμα ποὺ ἐνισχύει τὴν ὑπόθεση ὅτι ἔπαιξε σπουδαῖο ρόλο ἢ ἐνδεχομένως καὶ ἱδρυτικὸ στὴν Ἐκκλησία τῆς Ρώμης, τὸν ἱδρυτὴ τῆς ὁποίας μέχρι στιγμῆς δὲ γνωρίζουμε. Πάντως οὔτε ὁ Πέτρος οὔτε ὁ Παῦλος εἶναι. Ὁ Ρενάν, στὸ ἔργο του «Παῦλος», γράφει πὼς οἱ Εὐρωπαῖοι πρέπει νὰ εἶναι εὐγνώμονες στοὺς ἄγνωστους καὶ φτωχοὺς χριστιανοὺς ποὺ ἔφεραν πρῶτοι τὸ χριστιανικὸ μήνυμα στὴν Ἰταλία καὶ κατ᾿ ἐπέκτασιν στὸ δυτικὸ κόσμο.
Γιὰ τὴν ἱστορία πρέπει νὰ ἀναφέρω ὅτι στὸ Ἅγιον Ὄρος, στὴ Μονὴ τῆς Πέτρας τοῦ Ὁσίου Σίμωνος (Σιμωνόπετρα), φυλάσσεται ἕνα ἄφθαρτο γυναικεῖο χέρι, ποὺ διατηρεῖται αἰῶνες σὲ φυσικὴ θερμοκρασία ζωντανοῦ σώματος. Τὸ χέρι αὐτό, κατὰ τὴν παράδοση, ἀνήκει στὴν ἁγία Μαρία τὴ Μαγδαληνή, ποὺ μὲ τὰ θαύματά της θεωρεῖται δεύτερος κτήτορας τῆς Σιμωνόπετρας. Τὸ 1747 τὸ ἅρπαξαν πειρατές, ἀπὸ τοὺς ὁποίους τὸ ἀγόρασε τὸ 1765, στὴν Τρίπολη τῆς Λιβύης, ὁ ἡγούμενος Ἰωάσαφ. Δυστυχῶς τὰ ἀρχεῖα τῆς μονῆς κάηκαν στὴ μεγάλη πυρκαγιὰ τοῦ 1891 κι ἔτσι δὲν ξέρουμε ἄλλες λεπτομέρειες γιὰ τὴν ἱστορία του.
Ἀντίθετα, στὴ δύση ἡ Μαγδαληνὴ μεταμορφώθηκε σὲ πόρνη, κατ᾿ ἀρχὰς μὲ ἀφορμὴ τὴ γνωστὴ στιχομυθία της μὲ τὸν Ἰησοῦ ἀμέσως μετὰ τὴν ἀνάσταση. Τὸ γεγονὸς ὅτι Τὸν εἶδε πρώτη (Ἐκεῖνος δηλαδὴ ἐπέλεξε νὰ ἐμφανιστεῖ πρῶτα σ᾿ ἐκείνη), τὴν προσφώνησε τρυφερὰ «Μαρία» κι ἐκείνη ὅρμησε νὰ Τοῦ φιλήσει τὰ πόδια, ἔδωσαν ἀφορμὴ γιὰ αἰσθαντικὲς φαντασιώσεις σὲ ἀνθρώπους, πού, λόγω τῆς ὑποχρεωτικῆς ἀγαμίας ποὺ εἶχε ἐπιβληθεῖ στὸ δυτικὸ κλῆρο ἀπὸ τὶς ἀρχὲς τοῦ 4ου αἰῶνα, ζοῦσαν μὲ τὴν ἀφόρητη καταπίεση τῶν ἐρωτικῶν ἀπωθημένων τους. Καλλιεργήθηκε ἔτσι ἕνας μύθος, ποὺ ἐπεκτάθηκε καὶ τελικὰ ἐπικράτησε –ἐπαναλαμβάνω, μόνο στὴ δύση.
Ἐπιπλέον, λόγω τῆς ὑποχρεωτικῆς ἀγαμίας τοῦ κλήρου, ὑπερτονίστηκε ἡ σημασία τῶν ἁμαρτιῶν ποὺ σχετίζονται μὲ τὸν ἔρωτα. Ὁ ἔρωτας θεωρήθηκε «σαρκικὴ ἁμαρτία» κι ἔδωσε τροφὴ σὲ γαργαλιστικὲς φαντασιώσεις (ὅπως καὶ σήμερα, ποὺ οἱ ἄνθρωποι ἀποστατοῦν κατὰ χιλιάδες ἀπὸ ἕναν ψεύτικο χριστιανισμό, ποὺ τὸν ἔχουμε παραμορφώσει κατὰ τὰ μοῦτρα μας). Οἱ λέξεις ἀνήθικος καὶ ἁμαρτωλὸς ἀπέκτησαν σεξουαλικὸ περιεχόμενο κι ἔχασαν στὴν οὐσία τὸ ἀληθινό τους περιεχόμενο, ποὺ σχετίζεται μὲ τὴν ἄρνηση τῆς ἀγάπης. Συγχρόνως, οἱ δυτικοὶ μυστικιστὲς ποὺ μίλησαν γιὰ ἔρωτα μὲ τὸ Θεό, ὅπως ὁ ἅγιος Φραγκίσκος, ὁ ἅγιος Ἰωάννης τοῦ Σταυροῦ ἢ ἡ ἁγία Τερέζα τῆς Ἄβιλλα, συνιστοῦν ἀποκλῖνον ρεῦμα τῆς δυτικῆς θεολογίας, ποὺ πλησιάζει πρὸς τὴν ὀρθόδοξη σκέψη –ἀπὸ τὴν ὁποία ἀπομακρύνεται κυρίως λόγω τοῦ ἄκρατου συναισθηματισμοῦ του.
Τὴ σύγχυση ἐπέτεινε ἡ μεταφορὰ τοῦ λειψάνου τῆς ἁγίας ἀπὸ τὴν Ἔφεσο στὴν ΚΠολη τὸ 890 μ.Χ. ἀπὸ τὸν αὐτοκράτορα Λέοντα Στ´ τὸ Σοφό, μαζὶ μὲ τὸ λείψανο τοῦ ἁγίου Λαζάρου ἀπὸ τὴν Κύπρο. Οἱ δυὸ ἀνακομιδὲς συνεορτάστηκαν ἀπὸ τὴ δυτικὴ Ἐκκλησία στὶς 4 Μαΐου, μὲ συνέπεια νὰ ταυτιστεῖ ἐσφαλμένα ἡ Μαγδαληνὴ μὲ τὴν ἄλλη Μαρία, τὴν ἀδερφὴ τοῦ Λαζάρου (ὅμως ἡ Μαγδαληνὴ ἦταν ἀπὸ τὰ Μάγδαλα, ἐνῶ ὁ Λάζαρος καὶ οἱ ἀδερφές του ἀπὸ τὴ Βηθανία). Ἐπειδὴ λοιπὸν στὸ κατὰ Ἰωάννην, 12, 1-11 ἀναφέρεται ὅτι, μετὰ τὴν ἀνάσταση τοῦ Λαζάρου, ἡ ἀδερφή του ἡ Μαρία, συγκλονισμένη κι εὐτυχισμένη, ἄλειψε τὰ πόδια τοῦ Ἰησοῦ μὲ μύρο, ἐνῶ στὸ κατὰ Λουκᾶν 7, 36-50 καὶ στὸ Ματθ. 26, 6-16 ἀναφέρεται ὅτι μία μετανοημένη πόρνη ἔκανε κλαίγοντας κάτι ἀνάλογο στὸ σπίτι τοῦ φαρισαίου Σίμωνα τοῦ Λεπροῦ, πάλι στὴ Βηθανία, τὰ γεγονότα ταυτίστηκαν.
Εἶναι ἀλήθεια ὅτι οἱ δυὸ διηγήσεις μπερδεύονται σ᾿ ἕνα σημεῖο: κατὰ τὸν Ἰωάννη, ὁ Ἰούδας σκανδαλίστηκε μὲ τὸ μύρο τῆς Μαρίας καὶ ἀναρωτήθηκε γιατὶ νὰ σπαταληθεῖ ἔτσι, ἀντὶ νὰ πουληθεῖ καὶ τὸ ἀντίτιμό του νὰ δοθεῖ στοὺς φτωχοὺς (ὄχι γιατί τὸν ἐνδιέφεραν οἱ φτωχοί, γράφει ὁ εὐαγγελιστής, ἀλλὰ γιατὶ ἀγαποῦσε ὅ,τι εἶχε σχέση μὲ τὰ χρήματα), ἐνῶ, κατὰ τὸ Ματθαῖο, τὸ ἴδιο εἶπαν οἱ μαθητὲς γιὰ τὴν πράξη τῆς πόρνης (ὁ Ἰησοῦς, ἂν σᾶς ἐνδιαφέρει, ἀπάντησε νὰ μὴ σκανδαλίζονται, γιατὶ ἡ δυνατότητα βοήθειας τῶν φτωχῶν πάντα ὑπάρχει, ἐνῶ ἡ πράξη της ἦταν ἕνας αὐθορμητισμός, συνέπεια τοῦ συγκλονισμοῦ της, καὶ κατ᾿ οὐσίαν Τὸν στόλισε προκαταβολικὰ γιὰ τὴν ταφή Του –ἀμέσως μετὰ ὁ Ἰούδας συνεννοήθηκε μὲ τοὺς ἀρχιερεῖς). Ἡ ἀσάφεια αὐτὴ εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ σημεῖα τῶν εὐαγγελικῶν διηγήσεων ποὺ διαπλέκονται καὶ ἐξ αἰτίας της προέκυψε ὁ μύθος ὅτι ἡ συγκεκριμένη πόρνη καὶ ἡ ἀδερφὴ τοῦ Λαζάρου ἦταν τὸ ἴδιο πρόσωπο καὶ ταυτιζόταν μὲ τὴ Μαγδαληνή – ἡ ὁποία ὅμως δὲν ἐμπλέκεται καθόλου σὲ κανένα ἀπὸ τὰ δυὸ ἐπεισόδια.
Τὸ γεγονὸς τῆς πόρνης ἑορτάζεται στὴν ὀρθοδοξία μὲ τρόπο ποὺ συμβάλλει στὴν αὐτοσυνειδησία καὶ τὴν αὐτοκριτικὴ τὸ βράδυ τῆς Μεγάλης Τρίτης καὶ γιὰ τὸν ἑορτασμό του ἔχουν γραφτεῖ σπουδαία μουσικὰ καὶ ποιητικὰ ἔργα, μὲ κυριότερο τὸ τροπάριο τῆς Κασσιανῆς. Ὅμως πουθενὰ δὲν ἀναφέρεται τὸ ὄνομά της, γιατὶ καὶ πουθενὰ δὲν εἶναι καταγεγραμμένο. Αὐτὸ δὲν ὑποκρύπτει κάποια ὑποτιθέμενη προκατάληψη, γιατὶ ὑπάρχουν ἁγίες πρώην πόρνες (ὅπως ἡ ἁγία Μαρία ἡ Αἰγυπτία) καὶ γιατὶ τὸ πρῶτο τροπάριο τῆς Μ. Τρίτης ἔχει τὴν ἴδια μουσικὴ μὲ τὸ τροπάριο «Τὴν ὡραιότητα τῆς παρθενίας σου», ποὺ ἀναφέρεται στὴν Παναγία.
Σημειωτέον ὅτι ἡ πορνεία προϋποθέτει διαχωρισμὸ τοῦ σὲξ ἀπὸ τὸν ἔρωτα πρὸς τὸν ἄλλο ἄνθρωπο. Πορνεία, στὴν ὀρθόδοξη θεολογικὴ γλώσσα, εἶναι κάθε σεξουαλικὴ σχέση χωρὶς ἀγάπη, ἀκόμη κι ἂν συμβαίνει μέσα στὸ γάμο, πράγμα ποὺ θεωροῦμε ὑποβάθμιση τοῦ θεμελιώδους ἀνθρώπινου προσώπου καὶ χρήση τοῦ ἀνθρώπινου σώματος -ποὺ εἶναι ὁ μόνος ἀληθινὸς ναὸς τοῦ Θεοῦ- ὡς ἐργαλείου γιὰ τὴν ἀτομική μου ἡδονή.
Στὸ μεσαίωνα, ποὺ ἀναβίωσε καὶ μάλιστα ἄνθισε ὁ ἀποκρυφισμός (ἡ ἰδέα ὅτι ὑπάρχει μία «ἀπόκρυφη γνώση», στὴν ὁποία καλοῦνται νὰ μυηθοῦν κάποιοι ἐκλεκτοί) καὶ δημιουργήθηκε ἡ ἀλχημεία, ὁ νέος γνωστικισμός, ὁ νέος παγανισμός, οἱ μυστικὲς ἀδελφότητες κ.τ.λ., ἡ χριστιανικὴ προσέγγιση τῆς Μαγδαληνῆς θεωρήθηκε κατώτερου πνευματικοῦ ἐπιπέδου καὶ περιφρονήθηκε ἐντελῶς, ὅπως καὶ κάθε τι χριστιανικό, ποὺ συνδέθηκε de facto μὲ τὴν ἐξουσιαστικὴ μανία τῶν ἐκπροσώπων τῆς Καθολικῆς Ἐκκλησίας. Ὅλα ἑρμηνεύτηκαν μὲ ἀποκρυφιστικὴ ματιά. Ἔτσι τὸ πρόσωπο τῆς Μαγδαληνῆς βόλευε, γιὰ νὰ μεταμορφωθεῖ σὲ «ἱερὴ νύμφη» καὶ ν᾿ ἀποδείξουν οἱ μυημένοι στὶς διάφορες παγανιστικὲς κινήσεις ὅτι κι ὁ χριστιανισμὸς δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο ἀπὸ μία παγανιστικὴ θρησκεία, τὴν ὁποία οἱ μοχθηροὶ ἐπίσκοποι μεταμόρφωσαν σὲ καταπιεστικὸ σύστημα συντηρητικῆς ἠθικῆς!
Ἡ ἱερὴ νύμφη κατέχει βασικὸ ρόλο στὶς παγανιστικὲς λατρεῖες, γιατὶ ἐνδιαφέρονται γιὰ τὴ γονιμότητα τῆς προσωποποιημένης Φύσης καὶ φυσικὰ χρειάζονται ἕνα συμβολικὸ θεϊκὸ γάμο, ποὺ θὰ τὴ γονιμοποιήσει. Ἀναζητήθηκε λοιπὸν αὐτὸς ὁ γάμος καὶ στὸ χριστιανισμό. Ἡ ἰδέα τῆς Μαγδαληνῆς τοὺς ἦρθε κυριολεκτικὰ στὸ πιάτο –πρώην πόρνη, ἡ πρώτη στὴν ὁποία «ἀποκαλύφθηκε» ὁ Ἰησοῦς (ἄρα ...μυημένη), καὶ ἐπιπλέον ὑπῆρχαν τὰ γνωστικὰ εὐαγγέλια, ποὺ μποροῦσαν νὰ προσφέρουν καὶ μία ὑποτιθέμενη τεκμηρίωση ἀπὸ τὶς πηγές. Οἱ γνωστικοὶ βέβαια, ὅπως εἴπαμε, δὲν ἐνδιαφέρονταν γιὰ τὴν ἱστορικότητα τῶν γεγονότων, ἀλλὰ γιὰ τὴν ἀντιστοιχία μὲ τὶς οὐράνιες μυθοπλασίες τους καὶ τὰ στάδια μύησης τῶν πιστῶν τους στὴ σωτήρια Γνώση ποὺ ἐπαγγέλλονταν [ἡ «Μαγδαληνή» στὸ ἀπόκρυφο εὐαγγέλιο τοῦ Φιλίππου, στὴ «Σοφία Ἰησοῦ Χριστοῦ» κ.τ.λ., δὲν εἶναι ἄνθρωπος ἀλλὰ ἔκπτωτο πνεῦμα, μὲ τὸ ὁποῖο ὁ ἄσαρκος «Ἰησοῦς» ἔρχεται σὲ ὑπερκόσμιο γάμο γιὰ τὴν ἀποκατάσταση τῆς κοσμικῆς τάξης]. Οἱ μεσαιωνικοὶ ἑρμηνευτὲς ὅμως τὰ ἐξέλαβαν ὡς κρυμμένα ἱστορικὰ στοιχεῖα καὶ τὰ ἀξιοποίησαν ἀνάλογα.
Ὅλη ἡ σύγχρονη παραφιλολογία περὶ Μαγδαληνῆς ὀφείλεται στὴ σκοτεινὴ ψυχοπαθολογία τοῦ μεσαίωνα, τὴ γεμάτη ἀδιέξοδα καὶ ἀπωθημένα, ποὺ εὐνόησε τὴν καλλιέργεια τοῦ ἀποκρυφιστικοῦ μυστικισμοῦ. Οἱ Ναΐτες, οἱ Ροδόσταυροι, οἱ Ἐλευθεροτέκτονες, οἱ Illuminati καὶ τὰ ὑπόλοιπα ὑποπροϊόντα τοῦ μεσαιωνικοῦ δυτικοῦ κόσμου, κάποτε στοίχισαν τὴ ζωὴ σὲ ἀμέτρητους δυστυχισμένους ἀνθρώπους καὶ σήμερα εἶναι παιχνίδια γιὰ σενάρια συνωμοσίας εὐρείας ἐμπορικῆς κατανάλωσης.
Λυπᾶμαι, ἀγαπητὲ ἀναγνώστη, ποὺ σᾶς παρουσιάζω μία πραγματικότητα τόσο ἀνιαρή, χωρὶς ἔστω μία τόση δὰ συνωμοσιούλα, ἀλλὰ παρηγορηθεῖτε, ἂν εἶναι δυνατόν, μὲ τὴν ἰδέα ὅτι ὁ Θεὸς συρρικνώθηκε οἰκειοθελῶς σὲ ἄνθρωπο-θύμα κάθε ἀνθρώπινης κακίας, γιὰ νὰ καλέσει στὴ θέωση ἐσᾶς καὶ τὸν καθένα προσωπικὰ ἀπ᾿ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους ποὺ ἔχετε ποτὲ γνωρίσει ἢ ἀκούσει.
.

ΥΜΝΟΣ ΤΡΙΩΝ ΠΑΙΔΩΝ

ΠΡΟΣΕΥΧΗ ΑΖΑΡΙΟΥ ΚΑΙ ΥΜΝΟΣ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΠΑΙΔΩΝ

ΚΑΙ συστὰς ᾿Αζαρίας προσύξατο οὕτως καὶ ἀνοίξας τὸ στόμα αὐτοῦ ἐν μέσῳ τοῦ πυρὸς εἶπεν·




2 Εὐλογητὸς εἶ, Κύριε ὁ Θεὸς τῶν πατέρων ἡμῶν, καὶ αἰνετός, καὶ δεδοξασμένον τὸ ὄνομά σου εἰς τοὺς αἰῶνας, 3 ὅτι δίκαιος εἶ ἐπὶ πᾶσιν, οἷς ἐποίησας ἡμῖν, καὶ πάντα τὰ ἔργα σου ἀληθινά, καὶ εὐθεῖαι αἱ ὁδοί σου, καὶ πᾶσαι αἱ κρίσεις σου ἀλήθεια, 4 καὶ κρίματα ἀληθείας ἐποίησας κατὰ πάντα, ἃ ἐπήγαγες ἡμῖν καὶ ἐπὶ τὴν πόλιν τὴν ἁγίαν τὴν τῶν πατέρων ἡμῶν ῾Ιερουσαλήμ, ὅτι ἐν ἀληθείᾳ καὶ κρίσει ἐπήγαγες ταῦτα πάντα, διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν. 5 ὅτι ἡμάρτομεν καὶ ἠνομήσαμεν ἀποστῆναι ἀπὸ σοῦ

ΒΟΗΘΗΜΑΤΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΗΣ ΒΙΒΛΟΥ

Ἰωάννης Δ. Καραβιδόπουλος

Εἰσαγωγικὰ περὶ τῶν Ἀποκρύφων

Από το βιβλίο Απόκρυφα Χριστιανικά Κείμενα, τόμος α΄ Απόκρυφα Ευαγγέλια, Θεσσαλονίκη 1999, εκδόσεις Πουρναρά

«Απόκρυφα χριστιανικά κείμενα» -ή, σύμφωνα με άλλη επικρατούσα ονομασία, «Απόκρυφα της Καινής Διαθήκης», κατ' αντιδιαστολή προς τα «Απόκρυφα της Παλαιάς Διαθήκης» - ονομάζονται διάφορα ανώνυμα ή ψευδεπίγραφα χριστιανικά κείμενα, γραμμένα απο τον 2ο μ.Χ. αιώνα και εξής, που δεν συμπεριλαμβάνονται στον ‘κανόνα’ της Κ.Δ. αλλά αναγινώσκονται απλώς ή απορρίπτονται απο τους εκκλησιαστικούς συγγραφείς των πρώτων αιώνων Σχετίζονται όμως με την Κ.Δ. (και έτσι εξηγείται η επικρατούσα ονομασία τονς) τόσο από πλευράς φιλολογικού είδους (είναι Ευαγγέλια, Πράξεις, Επιστολές, Αποκαλύψεις, αλλά και Διάλογοι, Ερωτήσεις, κ.ά.π.) όσο και από πλευράς περιεχομένου, διότι τα κείμενα αυτά αναφέρονται σε γεγονότα ή πρόσωπα που περιέχονται στην Κ.Δ., συνήθως τροποποιώντας τα, ή βρίσκονται στην προέκταση αυτών.

ΠΡΩΤΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΙΑΚΩΒΟΥ

Από το βιβλίο του Ιωάννη Δ. Καραβιδόπουλου Απόκρυφα Χριστιανικά Κείμενα. Τόμος α΄ Απόκρυφα Ευαγγέλια, Θεσσαλονίκη 1999, εκδόσεις Πουρναρά   
 

 

ΕΙΣΑΓΩΓΗ
 
Ένα από τα αρχαιότερα και σημαντικότερα απόκρυφα χριστιανικά κείμενα είναι το Πρωτευαγγέλιον Ιακώβου (στο εξής: Πρωτ.Ιακ.), που πραγματεύεται τα σχετικά με τη γέννηση της Θεοτόκου, τη γέννηση του Χριστού και το θάνατο του Ζαχαρία, γεγονός που το ανέδειξε σε ένα απο τα πιο δημοφιλή, λαϊκά αναγνώσματα. Αποτέλεσμα αυτής της ευρείας διάδοσής του ήταν ο επηρεασμός της λατρευτικής ζωής της εκκλησίας σε Ανατολή και Δύση.
 
1. Τίτλος - Χειρόγραφα - Αρχαίες μεταφράσεις
Ο μεγάλος αριθμός των χειρογράφων που διασώθηκε, με την ποικιλομορφία των τίτλων αποδεικνύει με τον πιο εύγλωττο τρόπο την αξία και τη σημασία που αποδίδονταν στο Πρωτ. Ιακ. Τα χειρόγραφα ξεκινούν απο τον 3° αιώνα και εκτείνονται ως τον 13°. Το αρχαιότερο έχει ως τίτλο ‘Γένεσις Μαρίας. Αποκάλυψις Ιακώβ’, ο Ωριγένης το παραδίδει ως ‘Βίβλον Ιακώβου’, ενώ στη μεταγενέστερη χειρόγραφη παράδοση μαρτυρείται ποικιλία επιγραφών, όπως: ‘Γέννησις Μαρίας της αγίας Θεοτόκου και υπερενδόξου μητρός Ιησού Χριστού’, «Λόγος ιστορικός εις το γενέσιον της υπεραγίας Θεοτόκου και αειπαρθένου Μαρίας», «Του αγίου αποστόλου Ιακώβου αρχιεπισκόπου Ιεροσολύμων του αδελφοθέου διήγησις περί της γεννήσεως της Παναγίας Θεοτόκου και αειπαρθένου Μαρίας» κ.ά. Η επικράτηση όμως του τίτλου ‘Πρωτευαγγέλιον Ιακώβου’ είναι κατά πολύ μεταγενέστερη. Εισηγητές του όρου υπήρξαν οι G. Postel (1552) και M.Neander (1564), που εκπόνησαν ο μεν πρώτος λατινική μετάφραση από Ελληνικό κείμενο, το οποίο δεν σώζεται σήμερα, o δε δεύτερος έκδοση του Ελληνικού κειμένου με βάση κάποιο χειρόγραφο του 11ου αιώνα.